Về bản Khoang ăn cá hồi

Bữa trưa toàn món chế biến bằng cá hồi, vớt lên từ trại nuôi cá bản Khoang, cách thị trấn Sapa chừng dăm ki lô mét, nhấp chút rượu men lá đúng lúc cơn mưa rừng ập đến, thũng lũng ngay dưới chân đèo và những đỉnh núi xa xa trắng mờ.

Hoàng Kiều

Du khách đến Sapa nếu xuôi về bản Khoang, trung tâm nuôi cá hồi, sẽ bắt gặp cảnh đẹp núi rừng nơi đây

Rất nhiều người đã đến Sapa, nhưng nếu xuôi theo hướng đi thác Bạc, rẽ phải  thêm dăm cây số nữa sẽ có được giây phút hòa mình với thiên nhiên hùng vĩ và trong lành đang ít nhiều phai nhạt ở trung tâm thị trấn du lịch nổi tiếng.

Con đường đến bản Khoang uốn lượn men theo triền núi, xung quanh bao phủ bởi màu xanh của núi rừng đan xen với sắc trắng của sương mờ. Dọc đường đi sau những khúc cua là những đỉnh núi nhấp nhô, trên phủ một lớp mây trắng muốt bồng bềnh như những chiếc kẹo bông khổng lồ.

Thấp thoáng những khe suối nước trong vắt chảy ra từ khe đá lẩn khuất dưới tán cây rừng xanh mướt, không khí mát lạnh dù giữa trưa hè nóng như rang ở ngay thành phố Lào Cai.

Rồi cũng đến Trại nuôi cá hồi Thức Mai nổi bật với ngôi nhà hai tầng xây kiên cố màu cam nằm ngay mặt đường đi.

Đón khách là người phụ nữ trẻ, gương mặt ưa nhìn, dong dỏng cao, nở nụ cười thân thiện thay cho lời chào. Đó là chị Phạm Thị Mai, 32 tuổi, bà chủ của cơ sở nuôi cá hồi khá lớn ở trung tâm cá hồi Việt Nam này.

Tiếp chúng tôi trong căn phòng rộng chừng 15m2, bên trong để một dàn máy đóng gói cá, ngay cạnh đó là hai chum rượu to bằng sứ màu nâu đựng được chừng 100 lít rượu mỗi chum.

Trực tiếp vớt cá hồi và tự làm các món ăn

“Đây là rượu men lá, em phải đặt ở chỗ quen về để nhà dùng và mời khách cho yên tâm”, chị Mai nói về thứ “nghiêng 45 độ” của giới mày râu nhưng lại toát lên sự nhẹ nhàng và cởi mở của một người làm kinh doanh.

Bể nuôi cá hồi ngay ngoài cửa ra vào được xây bằng xi măng rộng chừng ba chục mét vuông, nhô lên mặt đất ngang bụng người lớn. Cô chủ trẻ kể, “đây là chiếc bể nuôi cá hồi đầu tiên của hai vợ chồng”.

Cũng có thể ngắm núi rừng bản Khoang từ trại nuôi cá hồi Thức Mai

Gần chục năm trước, năm 2010, chị được nhận vào làm ở một trung tâm liên quan đến nghiên cứu thủy sản tỉnh nhà.

Không có kiến thức cũng không có nghề, nhưng cứ xem các nhà khoa học chọn giống, nhân nuôi rồi chuyển giao cho bà con chị cũng học được nhiều điều về giống cá được phát hiện ở Bắc Mỹ cách đây gần trăm năm.

Rồi hai vợ chồng quyết khởi nghiệp với nghề nuôi cá hồi cho dù ở Sapa đã nhiều cơ sở ra đời.

Góp hai trăm triệu, vợ chồng chị mua mảnh đất rộng 1,5 ha ở bản Khoang, nơi có nguồn nước lạnh phù hợp với điều kiện cho giống cá này, kiến thức mà chị học lỏm được của các nhà khoa học.

Vay thêm 50 triệu để mua nguyên vật liệu, xây nhà. Lúc đó hai vợ chồng vẫn đi làm cả ngày, nhờ bố với anh em họ hàng lên xây hộ.

Rời công việc nhà nước, chị kiêm chân đầu bếp cho nhà hàng Thác Bạc ở ngay gần chân thác.

“Có những hôm 1 giờ sáng mới nghỉ”. Từ thác Bạc về đến bản Khoang chừng sáu cây số, đường đèo núi heo hút ban ngày chúng tôi đi còn không một bóng người, cô gái trẻ này cứ một mình nửa đêm về nhà suốt năm năm “đầu bếp”.

Tôi cứ nhìn vào gương mặt xinh xắn hay dáng thon cao để tìm ra điểm nào bộc lộ ý chí mạnh mẽ mà đến giới mày râu nghe cũng lắc đầu lè lưỡi mà không thấy.

Vận cá hồi rồi cũng đến với thương hiệu ghép từ tên hai vợ chồng Thức – Mai.  Đấy là thời điểm chỉ cách đây hơn hai năm, năm 2017, vợ chồng chị vay mẹ thêm 100 triệu để xây bể, đầu tư con giống.

Với kinh nghiệm học được từ ngày làm ở Trung tâm giống thủy sản, với mấy năm đầu bếp, với những thời gian một mình giữa đêm giữa rừng, đợt cá đầu tiên diễn ra suôn sẻ.

Cả vốn lẫn lãi từ việc bán cá hồi được hơn 300 triệu đồng. Trả nợ mẹ vẫn còn dư ra 200 triệu, hai vợ chồng lại dồn tiền xây thêm bể nuôi cá. “Cứ được đồng tiền lãi nào là đổ vào xây bể nuôi. Mỗi năm xây một bể”, chị Mai kể.

Vận số đến, có đợt giá cá đội lên cao, nhờ  có nhiều bể nên nuôi được nhiều cá, lãi gần 4 tỷ.  Có vốn, có kiến thức, chị là một trong số ít người nuôi cá hồi ở Sapa tiến sang Mù Cang Chải- Yên Bái để mở rộng sản xuất với hơn  2.700 m2 để xây bể to hơn, chuyên nghiệp hơn. Tổng cộng cả hai cở sở của chị đến nay có hơn 20 bể nuôi cá hồi, mỗi năm cho ra sản lượng 100 tấn cá hồi.

Hồi mới làm, chưa biết kỹ thuật ép cá để vận chuyển đi xa, nên chưa mở rộng được thị trường. Nay cá của chị rải khắp các tỉnh phía Bắc. Ngoài chính thị trường Lào Cai, cá hồi của cơ sở Thức Mai còn có mặt ở Hải Phòng, Hưng Yên, Hà Nội.

Nghề nuôi cá hồi cũng không phải ai cũng làm được. Chị Mai bảo, “có những người làm thành công nhưng cũng có những người không thể thành công được. May vụ đầu của chị tốt đẹp còn có tiền để phát triển. “Nhiều người vụ đầu sập, vụ thứ hai sập tiếp thì không ngóc được lên nữa”

Nói qua về nghề, chị Mai bảo cá hồi là một loài kỹ tính, chỉ chậm nước 15-20 phút là chết hết. Phải sử dụng nước suối lạnh, bắc ống nước từ núi về, chảy vào thế nào thì chảy ra như thế, phải thay nước liên tục.

Các bể nuôi sử dụng nước đầu nguồn, cá được sạch sẽ nên được người mua tin tưởng. Để đảm bảo uy tín và chất lượng, chị Mai cho biết, tất cả các khách hàng lấy cá, chị yêu cầu phải lên thăm quan tại cơ sở nuôi.

Ăn, ngủ với cá hồi, chị Mai còn chế biến thêm nhiều sản phẩm khác được làm từ cá hồi như ruốc cá hồi, cá hồi hun khói và đặc biệt là dầu cá hồi.

Công thức làm dầu cá hồi cũng đến với chị Mai vô tình qua một lần sản xuất ruốc. Với cách làm mới đã cho ra sản phẩm dầu cá hồi có màu đỏ đặc trưng với mùi thơm của cá.

Phải mất ba năm mới thành công. Không phải là nhà nghiên cứu nên không phán bừa, chị nhờ các chuyên gia xét nghiệm dinh dưỡng, các chất dinh dưỡng trong dầu cá hồi vẫn còn nguyên vẹn.

“Sử dụng dầu cá hồi trong một thời gian, những người bị cận thị hoặc mắt kém cũng được cải thiện hơn, mắt sáng hơn”.

Cá hồi tươi đóng gói để du khách mang về làm quà

Chị còn có sản phẩm ruốc cá hồi handmade bán cũng khá chạy. “Mỗi ngày một mình em có thể làm được 5 tạ ruốc”, chị nói.

Những con cá còi, xấu sẽ được giữ lại để làm ruốc. Ruốc cá hay những lọ dầu cá hồi mới lạ được bán ở khu cáp treo, ở cả trung tâm trưng bày sản phẩm nông sản sạch của Hội nông sản Lào Cai.

Có đận chị chế biến cá hồi thành các món như cá hồi nhồi đậu hũ, nem cá hồi, chả cá hồi, dồi cá hồi. Rồi cũng biết hòa vào dòng chảy công nghệ 4.0, dùng Facebook và cũng ship đến tận nhà chỉ trong vòng một tuần chị bán được 17 triệu đồng .

Cá hồi hun khói, một trong những sản phẩm chế biến của chị Mai, nổi tiếng ở Lào Cai

Lợi nhuận từ bán hàng trên mạng làm chị “ngứa ngáy”. 20 món cá hồi chị tạm dừng bán ở Lào Cai vì không có nhân lực, nhưng chị vẫn muốn cá hồi, sản phẩm cá hồi hay các món ăn cá hồi của chị được nhiều người biết đến.

Chị bảo phải có website, phải bán được hàng qua mạng mà nói theo từ chuyên môn là thương mại điện tử.

“Các anh chị giúp em nhá. Có nó (website) em còn mời khách du lịch đến Sapa trải nghiệm các cơ sở nuôi cá hồi ở bản Khoang. Em muốn họ tự tay bắt cá, cùng nhau chế biến món đặc sản mới của Sapa này”, Mai dặn dò thay cho lời chia tay.