Cơ chế giá là công cụ thúc đẩy phát triển nhanh nguồn điện năng lượng tái tạo

Dương An

Một Diễn đàn công nghệ và năng lượng vừa diễn ra tại Hà Nội hướng tới phát triển bền vững, góp phần hiện thực hóa Chiến lược phát triển năng lượng quốc gia của Việt Nam.

Diễn đàn cũng nhằm thúc đẩy hoạt động nghiên cứu làm chủ, ứng dụng và phát triển công nghệ với mục tiêu tăng cường hiệu quả sử dụng năng lượng, đồng thời trao đổi về thách thức và giải pháp công nghệ trong phát triển ngành năng lượng.

Số liệu cho thấy chỉ số tiếp cận điện năng của Việt Nam đứng thứ 27/190 Quốc gia/vùng lãnh thổ, với công nghiệp khai thác dầu khí và lọc hóa dầu phát triển mạnh, sản lượng khai thác thương phẩm tăng, cùng với sự phát triển nhanh của thủy điện, đặc biệt là điện gió và mặt trời trong thời gian gần đây phát triển cực cao.

Diễn đàn Công nghệ và Năng lượng Việt Nam 2020 được Bộ Khoa học và Công nghệ, phối hợp cùng Bộ Công thương và Hội đồng năng lượng Thế giới tại Việt Nam tổ chức

Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân từ chủ quan tới khách quan, ngành năng lượng vẫn còn nhiều hạn chế như  không đủ đáp ứng yêu cầu từ nguồn cung trong nước, dẫn tới lượng nhập khẩu năng lượng ngày càng lớn.

Chưa kể một số chỉ tiêu bảo đảm an ninh năng lượng đang có biến động theo chiều hướng bất lợi, cơ sở hạ tầng ngành năng lượng còn thiếu và chưa đồng bộ và trình độ công nghệ trong một số lĩnh vực thuộc ngành năng lượng chậm được nâng cao.

Nội địa hoá và hỗ trợ thị trường từ các dự án trong ngành năng lượng cho hàng hoá cơ khí chế tạo sản xuất trong nước còn nhiều hạn chế…

Theo các chuyên gia, chuyển dịch năng lượng (Energy Transition) là sự thay đổi chính sách/cơ cấu/công nghệ của ngành năng lượng, từ sản xuất, tiêu thụ các nguồn nhiên liệu hóa thạch truyền thống như than, dầu, khí tự nhiên sang các nguồn năng lượng tái tạo, bền vững như gió, mặt trời, sinh khối… là vấn đề được Diễn đàn nhấn mạnh.

Trong xu hướng đó, các ý kiến tại diễn đàn nhận định, Hydro được đánh giá khả quan trọng trong việc chuyển dịch nguồn năng lượng. Diễn đàn cũng đưa ra vấn đề phát triển hệ thống điện gắn với an ninh năng lượng quốc gia.

Các ưu tiên tín dụng năng lượng công nghệ cao hay chương trình hỗ trợ năng lượng cũng được các đối tác chia sẻ mạnh mẽ tại Diễn đàn.

Phát biểu tại Diễn đàn, Ông Nguyễn Tuấn Anh – Phó Cục trưởng Cục Điện lực và Năng lượng tái tạo, Bộ Công Thương nhận định thị trường điện năng lượng tái tạo tại Việt Nam còn mới mẻ, chi phí phát triển nguồn điện năng lượng tái tạo cao hơn so với các nguồn điện truyền thống.

Và để có thể thúc đẩy phát triển thị trường điện năng lượng tái tạo, cơ chế hỗ trợ giá điện cố định (FIT), công cụ chính sách phổ biến được sử dụng bởi hầu hết các nước trên thế giới, được Việt Nam áp dụng nhằm giải quyết khó khăn này.

Thực tế, theo ông Tuấn Anh, cơ chế giá FIT là công cụ hữu hiệu thúc đẩy phát triển nhanh nguồn điện năng lượng tái tạo, đặc biệt đối với những thị trường mới như Việt Nam.

Có khoảng gần 6.000 MW điện năng lượng tái tạo được đưa vào vận hành phát điện, góp phần cung cấp điện kịp thời cho nền kinh tế, giảm lượng điện chạy dầu giá cao và chuyển dịch năng lượng theo hướng phát triển bền vững, giảm phát thải khí nhà kính.

Đồng thời góp phần phát triển ngành công nghiệp sản xuất máy móc, thiết bị và dịch vụ về điện mặt trời. Các vùng đất khô cằn được khai thác hiệu quả, thu hút được lượng vốn xã hội lớn đầu tư vào hạ tầng ngành điện.

Tuy nhiên ông Tuấn Anh cũng cho biết từ kinh nghiệm của các nước phát triển trong lĩnh vực năng lượng tái tạo, để có thể phát triển mạnh mẽ, bền vững thì chính sách, hạ tầng truyền tải và điều độ vận hành hệ thống điện cần được tập trung tối đa.

Các chính sách dự án năng lượng tái tạo được dần chuyển sang cơ chế đấu thầu, nhà đầu tư phát triển được lựa chọn sẽ là nhà đầu tư đưa ra giá bán điện từ dự án điện năng lượng tái tạo thấp nhất.

Cơ chế này tuy sẽ mất nhiều thời gian hơn nhưng sẽ công bằng, minh bạch hơn cho các nhà đầu tư, đảm bảo sự hài hòa, cân đối giữa phát triển các dự án điện năng lượng tái tạo và lưới truyền tải.

Có rất nhiều các dự án nhà máy điện tại Việt Nam nhận được sự quan tâm và tham gia của các nhà đầu tư tư nhân trong nước và nước ngoài.

Tỷ lệ nguồn điện được đầu tư theo hình thức BOT và IPP trong cơ cấu nguồn điện toàn quốc đã tăng lên đáng kể, từ 14,41% (tương đương 4.344 MW) vào năm 2010 đã tăng lên 27,29% (tương đương 15.591 MW) vào năm 2019 (chưa kể đến các dự án điện gió, điện mặt trời đã đưa vào vận hành và đang xây dựng năm 2020).

Tính tới tháng 7/2020, trên hệ thống điện quốc gia có tổng cộng 99 nhà máy điện mặt trời vận hành với tổng công suất là 5.053 MW. Có 11 nhà máy điện gió đang hoạt động với tổng công suất là 429 MW và 325 MW điện sinh khối, điện chất thải rắn gần 10 MW.

Tổng công suất điện gió và mặt trời đạt 5.482 MW, chiếm khoảng 9,5% tổng công suất nguồn đặt của hệ thống.

Riêng đối với điện mặt trời mái nhà, tính đến ngày cuối tháng 8 năm 2020, có trên 47.000 hệ thống được lắp đặt với tổng công suất 1.128 MWp.

Có thể thấy nguồn điện năng lượng tái tạo đóng góp đáng kể thế nào vào đảm bảo cung ứng điện cho phát triển kinh tế – xã hội và nhu cầu sinh hoạt của người dân.

Trái thông thường như với các dự án điện than, điện khí đầu tư theo hình thức BOT, hay các dự án điện khí đang đề nghị đầu tư thường yêu cầu có bảo lãnh Chính phủ trong triển khai dự án, hưng hiện nay các dự án điện mặt trời, điện gió triển khai đầu tư hoàn toàn không có bảo lãnh Chính phủ.

Bối cảnh các nhà đầu tư tư nhân trong và ngoài nước tham gia đầu tư phát triển nguồn điện mà không cần bảo lãnh Chính phủ là điểm tích cực trong thu hút đầu tư vào ngành điện.

Không chỉ đầu tư, doanh nghiệp tư nhân còn tích cực tham gia thực hiện dự án tư vấn thiết kế, quản lý dự án hay sản xuất thiết bị, cung cấp vật tư, đồng thời xây dựng, lắp đặt, vận hành hệ thống.

Các dự án lưới điện như trạm biến áp và đường dây phục vụ đấu nối như trạm biến áp 500 kV và đường dây do Tập đoàn Trung Nam đầu tư cũng là điểm sáng trong đầu tư từ khối doanh nghiệp tư nhân.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *