Thương mại và phát triển bền vững

Kỳ XX: Mua sắm của chính phủ trong FTA

Phát triển kinh tế, phát triển xã hội, bảo vệ môi trường là ba nhân tố cơ bản để có được phát triển bền vững.

Chính sách thương mại có thể tác động trên phạm vi rộng lớn đối với kinh tế, việc làm, tiêu chuẩn lao động, gắn kết xã hội và môi trường.

Vì vậy mục tiêu của EU là bảo đảm rằng chính sách thương mại thúc đẩy sự phát triển bền vững trong EU, trong các nước đối tác và toàn thế giới.

Hiệp định thương mại tự do EVFTA có một chương mạnh mẽ với nội dung phong phú, chặt chẽ về thương mại và phát triển bền vững, đề cập đến vấn đề lao động và môi trường, liên quan đến quan hệ thương mại giữa EU và Việt Nam.

Chương này đưa ra những qui định trong lĩnh vực này với hai mục đích. Một là thúc đẩy sự hỗ trợ lẫn nhau giữa chính sách thương mại và chính sách đầu tư, lao động, môi trường.

Hai là bảo đảm rằng sự phát triển của thương mại và đầu tư không làm tổn thương người lao động và bảo vệ môi trường. Ngược  lại, chương này bao gồm trách nhiệm của EU và Việt Nam trong vấn đề lao động và môi trường.

Qui định đa phương về lao động và môi trường

Đối với vấn đề lao động, hiệp định này có những cam kết cụ thể nhằm thực thi một cách hữu hiệu những tiêu chuẩn quan trọng về lao động của Tổ chức lao động quốc tế  ILO và thực thi tất cả những công ước đã được phê chuẩn của ILO (không chỉ là những qui định cơ bản), tiến tới phê chuẩn những công ước cơ bản chưa được phê chuẩn.

Đối với vấn đề môi trường, hiệp định này có những cam kết về sự thực thi một cách hữu hiệu của mỗi Bên đối với những hiệp định đa phương về môi trường, ( MEAs ), trong đó có Công ước của Liên hiệp quốc về đa dạng sinh học ( CBD ), Công ước của Liên hiệp quốc về thương mại quốc tế đối với  hàng hóa nguy hiểm ( CITES ) và Công ước khung của Liên hiệp quốc về biến đổi khí hậu ( UNFCCC ).

Đối với công ước cuối cùng này, một điều khoản rõ ràng về biến đổi khí hậu đã nhấn mạnh hơn nữa sự cam kết chung của EU và Việt Nam để đạt được mục tiêu trong vấn đề biến đổi khí hậu.

Trình độ lao động và bảo vệ môi trường ở trong nước

Hiệp định này cũng có những quy định cụ thể nhằm tránh “sự chạy đua trong việc hạ thấp” chi phí lao động và chi phí bảo vệ môi trường.

Trong thực tế, điều đó có nghĩa là EU hoặc Việt Nam đều không thể coi thường hoặc không làm gì để tăng cường một cách hữu hiệu những luật lệ về lao động và môi trường trong nước nhằm thúc đẩy thương mại và đầu tư.

Đồng thời hiệp định này cũng công nhận quyền của mỗi Bên trong việc quản lý lĩnh vực lao động, môi trường và thiết lập mức độ bảo hộ được đánh giá là còn thua nhưng không quá thấp so với những tiêu chuẩn của ILO, công ước  về lao động và công ước về môi trường.

Việc thông qua thương mại và đầu tư để phát triển bền vững đã được đặc biệt chú ý.

Điều này bao gồm việc mua bán lành mạnh, công bằng và những chương trình cam kết tự nguyện khác cũng như qui định về trách nhiệm xã hội của công ty, trong đó có những nguyên tắc quốc tế và những hướng dẫn của OECD về tiến hành thương mại có trách nhiệm.

Hơn nữa, hiệp định này còn cung cấp những thao tác cụ thể để bảo toàn và quản lý tài nguyên thiên nhiên một cách bền vững.

Đặc biệt là hiệp định này có những hướng dẫn về đa dạng sinh học, bao gồm việc tăng cường hợp tác về CITES đối với việc mua bán bất hợp pháp động vật hoang dã và lâm sản, kể cả trong cuộc đấu tranh với việc khai thác gỗ, thủy sản bất hợp pháp, tăng cường hợp tác với Tổ chức quản lý nghề cá khu vực, đấu tranh với việc đánh cá bất hợp pháp, không báo cáo, không đúng qui định. ( IUU ) và thúc đẩy ngành thủy sản bền vững.

Xây dựng cơ chế và xã hội dân sự

Hiệp dịnh này thiết lập cơ chế rõ ràng để bảo đảm việc thực thi đầy đủ chương này và giải quyết sai sót thông qua một cơ quan chính phủ

và tổ chức dân sự độc lập có liên quan, bao gồm đối tác dân sự ở trong nước của EU, Việt Nam và tổ chức liên kết.

Một ủy ban chuyên môn về thương mại và phát triển bền vững sẽ chuyên trách việc hướng dẫn thực hiện chương nói về thương mại và phát triển bền vững.

Bên cạnh ủy ban chuyên môn đó, chương này còn dự kiến cơ cấu chuyên môn có liên quan đến tổ chức xã hội dân sự của hai bên.

Ở cấp độ quốc nội, EU và Việt Nam sẽ tư vấn cho Nhóm cố vấn quốc nội ( DAG s ). DAG s sẽ bao gồm đại diện của tổ chức xã hội dân sự độc lập, tổ chức của giới chủ và tổ chức của công nhân, nhóm các nhà kinh doanh và tổ chức môi trường

Ở cấp độ song phương, hiệp định thương mại này đã thiết lập diễn đàn chung để thường xuyên trao đổi giữa tổ chức dân sự của EU và Việt Nam về phát triển quan hệ thương mại bền vững giữa EU và Việt Nam .

Thành viên DAGs của mỗi bên là một bộ phận cần thiết của diễn đàn này.

TG&TT