Tại sao chúng ta cần cây xanh hơn bao giờ hết

Quỳnh Chi (Theo DW)

Cách đây không lâu, nhiều người không chắc chắn về vị trí quan trọng của cây cối trong thành phố. Con người, xe hơi, nhà cửa và các tòa nhà tạo thành các khu đô thị không có nhiều chỗ cho thiên nhiên.

Cây xanh hiện có một vị trí quan trọng ở nhiều thành phố lớn trên thế giới, mặc dù vậy, nhiều nơi vẫn đang phải đấu tranh dành không gian cho cây xanh, Sonja Dümpelmann, nhà sử học cảnh quan tại Đại học Pennsylvania, Đức cho biết.

Nếu chúng ta muốn gặt hái những lợi ích của cây xanh đô thị, các nhà sinh thái học cho rằng, điều quan trọng cây xanh không chỉ tạo thẩm mỹ cho các thành phố mà đặc biệt là khi một nửa dân số thế giới sống ở các thành phố và hơn 2,5 tỷ người dự kiến sẽ sống ở đó vào năm 2050

Cây xanh- liều thuốc giải độc ô nhiễm

Cây xanh là nguồn năng lượng giúp điều hòa khí hậu thành phố – lọc ô nhiễm không khí, cung cấp bóng râm, hấp thụ CO2, ngăn chặn lũ quét, cũng như là một liều thuốc giải độc quan trọng đối với hiệu ứng đảo nhiệt đô thị khiến các thành phố nóng hơn nhiều so với các vùng nông thôn xung quanh.

“Cây có thể tạo ra sự khác biệt lớn đối với nhiệt độ của thành phố”, Tobi Morakinyo, một nhà khí hậu học đô thị, người nghiên cứu về hiệu ứng làm mát của cây ở Akure, tây nam Nigeria, cho thấy sử dụng cây để che bóng cho các tòa nhà có thể hạ nhiệt xuống tới 5 độ C.

Nhật Bản nổi tiếng với hoa anh đào thu hút hàng ngàn du khách mỗi năm
Ủy ban Công viên Quốc gia Singapore trồng hơn 50.000 cây mỗi năm dọc hai bên đường, trong các công viên và vườn

Các thành phố ở châu Phi cận Sahara nóng bỏng như Akure – nơi nhiệt độ trung bình tối đa có thể lên tới 38 độ – Morakinyo cho biết hiệu ứng làm mát của cây là một công cụ quan trọng có thể chống lại cả căng thẳng nhiệt lẫn chi phí làm mát.

Bên cạnh các cây đô thị dịch vụ sinh thái cung cấp, còn có những phẩm chất “mà chúng ta không thể đặt giá trị tiền làm thước đo”, Cris Brack, nhà sinh thái rừng từ Đại học Quốc gia Australia và Giám đốc Vườn ươm Quốc gia ở Canberra nói thêm.

Đó là “đa dạng sinh học, thẩm mỹ và bản năng, nhu cầu trải nghiệm tự nhiên của con người”, Brack nói với DW khi đề cập đến khái niệm ‘biophilia’ với ý tưởng về việc con người có một mong muốn bẩm sinh để kết nối với thiên nhiên.

Bằng chứng gắn kết cho thấy những người sống ở nơi có nhiều cây cối có mức độ căng thẳng và bệnh tâm thần thấp hơn, ngay cả khi kiểm soát các yếu tố kinh tế xã hội.

Cây làm cho chúng ta cảm thấy tốt hơn – con người ta có đáp lại?

Mặc dù nhu cầu về cây xanh trong các thành phố chỉ có tăng, nhưng chúng ta thường xuyên phải chiến đấu với môi trường đô thị ngột ngạt. Cây ven đường là “một cuộc đấu tranh không ngừng” cho không gian trong các thành phố, gốc của cây có thể bị nghẹt thở bởi hệ thống ống nước, đường bộ và bãi đậu xe ngầm, và bởi ô nhiễm trên mặt đất với đường dây điện và giao thông, Brack cho biết

Cây xanh cũng phải đối mặt với thiệt hại cơ học từ ô tô, bị vùi dập từ điều kiện thời tiết ngày càng khắc nghiệt và thường xuyên bị nhổ bỏ để nhường chỗ cho các công trường xây dựng.

Khi biến đổi khí hậu làm tăng nhiệt độ toàn cầu, người dân thành phố phải chiến đấu với căng thẳng vì nhiệt và chi phí làm mát ngày càng tăng

Tuy nhiên, theo Somidh Saha, nhà sinh thái rừng đô thị tại Viện Công nghệ Karlsruhe ở Đức, có lẽ thách thức hiện đại nhất đối với cây xanh trong thành phố là hạn hán.

Sau đợt nắng nóng chưa từng có ở châu Âu vào năm 2018, một nghiên cứu do Saha làm đồng tác giả đã thấy 30% cây được trồng ở Karlsruhe ở phía tây nam nước Đức trong bốn năm trước đã chết, nguyên nhân cả trực tiếp lẫn gián tiếp là do thiếu nước.

“Không có đủ nước, cây trở nên yếu và dễ bị bệnh”, Saha nói với DW. Đồng thời, các quần thể chim và động vật có vú trong thành phố đang suy giảm, chẳng hạn như dơi, khiến quần thể côn trùng không được kiểm soát và các cây địa phương dễ bị ảnh hưởng bởi số lượng côn trùng ngày càng tăng.

Những rừng cây trong đô thị

Các dự án phủ xanh đầy tham vọng đã tăng lên ở một số siêu đô thị trên toàn cầu trong những năm gần đây.

Thành phố New York đã trồng một triệu cây từ năm 2007 đến 2015, thị trưởng London Sadiq Khan hy vọng sẽ phủ xanh hơn một nửa thủ đô vào năm 2050 để trở thành “Thành phố Công viên Quốc gia” đầu tiên trên thế giới, trong khi Paris tuyên bố sẽ xây dựng bốn khu rừng đô thị nội thành trong suốt 2020.

Nhưng trên toàn cầu, ở những nơi như Ấn Độ, quê nhà của Saha và Nigeria quê của Morakiny, việc thiếu nguồn lực và ý chí chính trị là rào cản lớn trong việc đưa cây xanh đô thị trở thành ưu tiên, trong khi cây cối trong thành phố ngày càng khan hiếm.

Khi biến đổi khí hậu làm nhiệt độ nóng hơn và những trận mưa lớn không thể đoán trước, các thành phố đang cần một loại khả năng phục hồi mới từ cây xanh đô thị. Đối với nhiều thành phố trên thế giới, các nhà sinh thái học cho rằng điều đó có nghĩa cần phải trồng nhiều loài cây kỳ lạ hơn.

Trong khi nhiều người phản đối ý tưởng trồng các loài cây không phải cây bản địa, các nhà sinh thái học như Brack và Saha cho rằng các loài thay thế thường thích nghi tốt hơn với môi trường nhân tạo của một thành phố – đặc biệt là khi phải đối mặt với sóng nhiệt ngày càng tăng.

Cây phong lá đỏ, có nguồn gốc từ Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản, là một loài có thể xuất hiện với số lượng lớn hơn ở các nơi khác trên thế giới khi nhiệt độ tăng.

Ngoài ra còn có một sự khác biệt quan trọng được tạo ra giữa các cây “kỳ lạ”, điều đó có nghĩa là chúng không phải là cây địa phương và cây “xâm lấn”, có hại – lây lan rất nhanh và thống trị môi trường.

Đối với động vật hoang dã địa phương, trong khi các nghiên cứu do nhóm của Saha đang được tiến hành ở những nơi như Đức, tại thành phố Canberra, nơi hầu hết các loài cây trong thành phố đều kỳ lạ, những con chim vui vẻ ăn trái cây từ những giống cây không phải là cây bản địa và động vật có vú dường như có thể  tìm thấy bất cứ nơi nào có hốc để làm nhà.

Các công dân sẵn sàng tham gia

Một giải pháp để bảo tồn cây xanh trong thành phố được trồng phổ biến trong những năm gần đây là sự tham gia của người dân trong việc chăm sóc cây xanh đô thị.

Cây cối trong không gian đô thị ở Đức phải vật lộn để đối phó với sức nóng kỷ lục và thời kỳ hạn hán trong những năm gần đây
Một số người dân đã bắt đầu tưới cây, điều mà không thể tưởng tượng được cách đây không lâu

Chương trình công dân cắt tỉa cây của thành phố New York cho phép người dân thành phố tham gia các lớp học để trở thành người chăm sóc cây chính thức và Berlin – một nơi thường không để công dân chăm sóc hệ thực vật đô thị – hiện cũng đang cho phép người dân xin giấy phép để chăm cây và đề xuất họ tưới cây vào mùa hè.

Dümpelmann cho biết, công dân tham gia chăm sóc cây có ưu và nhược điểm, những loại chương trình này có thể có hoặc không hiệu quả tùy thuộc vào văn hóa của thành phố, nhưng ngay cả việc tưới cây “đã được chứng minh là một nỗ lực bảo trì thực sự.”

Mặc dù trồng cây trong không gian đô thị là một cách hiệu quả để thích ứng với biến đổi khí hậu, Dümpelmann nhấn mạnh rằng đó không phải là một giải pháp tổng thể.

“Đó là điều chúng ta nên làm, đồng thời giải quyết các nguyên nhân gốc rễ của biến đổi khí hậu”, cô nói.

Ngoài việc sử dụng cây xanh để sửa chữa địa kỹ thuật, các nhà sinh thái đô thị chỉ ra rằng nhiều cây xanh trong thành phố có thể thay đổi quan điểm về cuộc sống đô thị và giúp mọi người hiểu hơn về cách coi trọng thiên nhiên như một phần của một thành phố bền vững, có thể sống mà không tách rời khỏi thiên nhiên.

Khi nhìn thấy cây cối như những sinh vật đang sống, đang phát triển, không giới hạn thời gian giúp con người miễn dịch với các yếu tố gây căng thẳng khi sống trong môi trường đô thị khắc nghiệt, Brack nói.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *