Rượu vang riesling đang chống đỡ giữa thuốc trừ sâu và biến đổi khí hậu

Nguyễn Trang

Biến đổi khí hậu, các loại sâu bệnh mới đang đe dọa rượu vang Riesling. Nhiệt độ ấm lên đang buộc các nhà sản xuất rượu vang tăng cường sử dụng các phương pháp bảo vệ thực, cụ thể là thuốc trừ sâu, theo DW

Martin Schömann tự hào chỉ về phía đám cây dại mọc dọc theo cây nho trên sườn dốc ở vùng rượu vang Moselle nước Đức. Những vườn nho riesling trải dài đến tận chân trời.

“Mặc dù độc canh để sản xuất rượu vang, chúng tôi thúc đẩy đa dạng sinh học trong đất. Thực vật không phải là kẻ thù, chúng là bạn của chúng ta” ông Schömann nói với DW.

Schömann là người đầu tiên ở Trung Moselle chuyển từ rượu vang thông thường sang rượu hữu cơ. Hiện, dâu tây dại, cây mullein (loài thực vật có hoa thuộc họ hoa Mõm Sói) và tía tô đất đang chia sẻ đất, nước và chất dinh dưỡng với cây nho trên diện tích 6 ha đất.

Nhìn lướt qua khung cảnh rộng lớn có thể thấy rằng cách tiếp cận của Schömann là ngoại lệ. Vùng đất của ông được bao quanh bởi những vùng đất màu xám dường như không có sự sống ngoại trừ có rất nhiều cây nho.

Vùng đất xanh của Schönmann giáp với một vườn nho được phun thuốc trừ sâu tổng hợp

Khi những cây nho mọc lên chồi xuân đầu tiên, hầu hết các nhà sản xuất rượu đều phun thuốc trừ sâu tổng hợp để tiêu diệt các loài thực vật, sâu bệnh không mong muốn.

Mùa phun thuốc ở Moselle vào đầu năm, các chuyên gia nói rằng biến đổi khí hậu là nguyên nhân – không chỉ đối với những cây nho vừa chớm nở mà còn với những mối đe dọa mới mà chúng phải đối mặt.

Nhiệt độ cao hơn thực sự giúp nho phát triển, thậm chí làm chúng ngọt hơn. Nhưng cũng làm gia tăng bệnh nấm, Eric Lentes, người đứng đầu bộ phận trồng nho của DLR Mosel, một cơ quan cộng đồng tư vấn cho các nhà sản xuất rượu giải thích.

Trên hết, sâu bệnh từ miền nam Châu Âu đang di chuyển về phía bắc. Các nhà làm rượu ở Moselle không có sự lựa chọn: Họ phải bảo vệ cây nho của mình, ngay cả khi điều đó có nghĩa là phải sử dụng nhiều thuốc trừ sâu hơn.

Một bước tiến, một bước lùi

Ngay cả khi ghi nhãn hữu cơ được đánh giá cao ở Đức thì hơn 90% trang trại của nước này vẫn sử dụng thuốc trừ sâu hóa học tổng hợp. Trung bình mỗi trang trại tiêu thụ khoảng 9 kg sản phẩm bảo vệ thực vật mỗi năm, theo số liệu từ Cơ quan Môi trường Đức ( UBA).

Lentes nói với DW, đã có một xu hướng giảm sử dụng thuốc trừ sâu thông qua sự hiểu biết tốt hơn về các bệnh nấm và sự phát triển của các cách khác nhau để bảo vệ cây nho. Cụ thể, trồng kết hợp các loại cây khác với cây nho, ví dụ, có thể giúp hấp thụ nước dư thừa và làm giảm sự phát triển của nấm.

Nhưng ông cũng nói rằng “do biến đổi khí hậu, những tiến bộ chúng tôi đạt được đã bị tiêu tan.”

Thật vậy, doanh số bán thuốc trừ sâu ở Đức đã tăng nhẹ kể từ năm 2010. Một cuộc khảo sát từ năm 2015 cho thấy sâu bệnh mới và bệnh nấm là một phần nguyên nhân cho sự gia tăng này, cùng với các yếu tố khác như cấm một số loại thuốc trừ sâu có hiệu quả cao.

Phun hay không phun

Lentes tin rằng rượu vang Riesling không thể tồn tại mà không có thuốc trừ sâu. Và, mặc dù các cuộc tranh luận công khai về hóa chất nông nghiệp thường chia nông dân thành hai phe kẻ tốt và kẻ xấu, ông nói mọi thứ “không chỉ là đen và trắng”

Trên thực tế, các nông dân hữu cơ cũng sử dụng thuốc diệt loài gây hại, chẳng hạn như đồng. Mặc dù là một yếu tố tự nhiên nhưng đồng cũng gây độc cho vi sinh vật trong đất.

Không giống như các hóa chất tổng hợp thấm vào cây để chúng chống chọi với sự tấn công, thuốc trừ sâu hữu cơ chỉ ở trên bề mặt cây nho. Điều đó có nghĩa là thuốc không thấm vào nho, và lần lượt vào rượu và cơ thể chúng ta. Nhưng chúng dễ dàng bị cuốn trôi sau một cơn mưa, đồng nghĩa với việc nông dân phải tiếp tục phun thuốc, lặp đi lặp lại.

Thuốc diệt cỏ chỉ được phun trực tiếp dưới cây nho để tạo cơ hội cho cây khác phát triển

Trong khi đó, các nông dân thông thường đang lặng lẽ chuyển sang các hoạt động bền vững hơn mà không mang lại cho họ nhãn hiệu hữu cơ. Ví dụ, một số nhà sản xuất rượu vang chỉ phun thuốc trừ sâu trực tiếp dưới cây nho để các cây khác có thể phát triển xung quanh chúng và tạo nên một hệ sinh thái đa dạng hơn.

Tuy nhiên, bước nhảy vọt từ canh tác xanh hơn sang hoàn toàn hữu cơ là điều mà hầu hết nông dân chưa sẵn sàng.

Canh tác xanh có chi phí cao

Nông nghiệp hữu cơ đòi hỏi đầu tư nhiều hơn và ít lợi nhuận hơn, ít nhất là cho đến nay.

Schömann cho phép các loại cỏ dại trồng trong các vườn nho, cạnh tranh với cây nho của mình và làm giảm năng suất của chúng. “Chúng tôi phải nghĩ về nó như thể một người khác ngồi vào bàn của bạn và bạn phải chia sẻ thức ăn,” ông nói.

Một con ong chết gần vườn nho Riesling. Đem đến thông điệp gì?

Điều này làm cho rượu vang trở nên đắt hơn và người tiêu dùng vẫn chưa sẵn sàng trả tiền. Người dân Đức nói về tình yêu của họ đối với các sản phẩm hữu cơ, nhưng số liệu bán hàng phản ánh một thực tế khác, “khi nhắc đến ví tiền, sự thật được lên tiếng.” Lentes nói

Mặc dù rượu vang hữu cơ đang gây chú ý trên toàn thế giới, nhưng đây vẫn là một phân khúc chiếm chưa đến 4% thị phần toàn cầu, theo công ty tư vấn rượu vang IWSR.

“Chúng ta đang phải trả giá cao do mất đa dạng sinh học, do biến đổi khí hậu, nhưng cũng liên quan đến sức khỏe”, Karl Bär, cố vấn thương mại và nông nghiệp tại Viện Môi trường Munich nói với DW từ Brussels, nơi ông đang thúc đẩy một hệ thống nông nghiệp bền vững hơn.

Ông Bär tin rằng một tương lai hữu cơ cho châu Âu là hoàn toàn có thể, nhưng nông dân và người tiêu dùng sẽ phải làm quen với việc thay đổi sản phẩm và giá cả. Và luật cũng sẽ phải thay đổi.

Ông Bär cũng lập luận rằng Liên minh châu Âu nên chấm dứt việc sản xuất và nhập khẩu các sản phẩm nông nghiệp phi hữu cơ.

Trong khi đó, Schömann đang cố gắng nói chuyện với các nhà sản xuất rượu khác để chuyển sang hữu cơ.

“Tôi đã thuyết phục được hai làng lân cận. Chúng ta phải chấp nhận rủi ro.”, ông nói