RCEP – tiến tới xây dựng thị trường lớn nhất thế giới

Nguyên Hoàng

Ông Lương Hoàng Thái, Vụ trưởng Vụ Chính sách thương mại đa biên - Bộ Công Thương chia sẻ về RCEP tại hội thảo mới đấy do VCCI tổ chức

Mới đây, Hội thảo Hiệp định đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP) được VCCI tổ chức nhằm chia sẻ về tình hình đàm phán và những vấn đề doanh nghiệp cần quan tâm về Hiệp định.

Ông Lương Hoàng Thái, Vụ trưởng Vụ Chính sách thương mại đa biên – Bộ Công Thương, Đoàn đàm phán Chính phủ về RCEP nói: “RCEP là Hiệp định, là một sáng kiến chủ động của Việt Nam, ra đời một phần do sáng kiến của Việt Nam”.

Có thể hiểu, RCEP là Hiệp định thương mại tự do giữa Asean và 6 đối tác, mà trong đó đã ký với từng đối tác một (Asean + 1) và RCEP được ký vọng sẽ kết hợp tất cả Hiệp định Asean và 6 đối tác cùng một lúc.

Với mục tiêu đồng bộ hóa các hiệp định Asean đã tiến hành với các đối tác, thúc đẩy mức độ cao và sâu hơn so với Hiệp định hiện hành.

Sau khi đã ký hiệp định Asean +1 vào năm 2013, Việt Nam tiến hành khởi động đàm phán về RCEP.

RCEP được kỳ vọng tạo ra thị trường 3,5 tỷ dân, chiếm 30% GDP toàn cầu và đồng bộ hóa các FTA hiện tại, tạo ra một FTA toàn diện, hiện đại, đem lại lợi ích cho tất cả các bên.

Thông qua cam kết đồng bộ hóa trong Asean, giảm thiểu hàng rào thuế quan, làm rõ nguồn gốc xuất xứ…

Quá trình đàm phán RCEP đã trải qua qua 6 năm với 25 phiên chính thức, nhiều phiên giữa kỳ, 13 phiên cấp Bộ trường và 2 phiên cấp cao. Tất cả lãnh đạo tham gia đều quyết tâm thực hiện RCEP trong 2019 để đảm bảo lợi ích các bên

Hiện nay đã có 6 nội dung được đàm phán thành công về hợp tác kinh tế kỹ thuật, doanh nghiệp vừa và nhỏ, các biện pháp vệ sinh kiểm dịch, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và thủ tục đánh giá sự phù hợp, mua sắm của Chính phủ và Thủ tục hải quan và thuaantj lợi hóa thương mại.

Để hiểu rõ hơn, RCEP bao gồm 2 phần, một phần là các cam kết mở cửa thị trường và một phần là các cam kết về quy tắc.

Trong đó về cam kết mở cửa thị trường, RCEP có 3 lĩnh vực đàm phán chính bao gồm thương mại hàng hóa, thương mại dịch vụ và đầu tư.

Về đàm phán quy tắc, RCEP bao gồm phòng vệ thương mại, cạnh tranh, sở hữu trí tuế, cạnh tranh, mua sắm Chính phủ và thương mại điện tử.

Chưa thể đi tới kết thúc trong quá trình đàm phán nhưng RCEP dự tính đem lại hiệu quả mở cửa thị trường cao hơn so với Hiệp định hiện hành.

Vào năm 1997, khủng hoảng tài chính xảy ra, tác động mạnh tới nền kinh tế trong khu vực. Khi đó, một trong những nước chịu tác động, ảnh hưởng mạnh nhất là Malaysia.

Tuy nhiên, thay vì lựa chọn cách tiếp cận dựa vào nỗ lực hỗ trợ của phương tây, thì lãnh đạo nước này nhận ra rằng những giá trị của Châu Á cần được thúc đẩy thông qua việc kết hợp với các nước hàng đầu khu vực như Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc.

Khi đó Asean + 3 được hình thành nhờ vào sáng kiến của Thủ tướng Malaysia khi đó đưa ra, và được nhiều nước quan tâm, mong muốn thúc đẩy sáng kiến này.

Việt Nam chủ trì Asean 2010 với chủ trương đa phương, đa dạng hóa, và là một trong ít nước đưa ra sáng kiến Asean + 6, thêm ba nước là Úc, New Zealand và Ấn Độ, tổng cộng là 6 nước đối tác bước vào đàm phán hiệp định.

Sau gần 10 năm, Việt Nam lại quay lại làm chủ nhà Asean 2020, với vị trí rất khác sau 10 năm, với bước tiến dài trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế.

Mặc dù Hiệp định đối tác toàn diện khu vực vẫn chưa đi tới kết thúc cuối cùng, dù các lãnh đạo cấp cao đã quyết định kết thúc nhưng điều đó không hề dễ dàng.

Ông Thái cho rằng cách tiếp cận không phải là một quy định đắt giá về quy tắc chơi mới, mà là một sự phù hợp với các nước trong khu vực, với mục đích kết hợp 5 hiệp định tự do đã có với từng đối tác thành một Hiệp định chung cho tất cả.

Ông Thái dẫn giải việc này như việc Samsung đầu tư vào Việt Nam, chúng ta nhận được rất nhiều lợi ích nhưng khi xuất khẩu sang các nước thì “hàm lượng Việt Nam” là không đủ.

Hoặc về Vinamilk nhập sữa từ New Zealand về chế biến xuất sang Trung Quốc nhưng Việt Nam lại không nhận được nhiều ưu đãi dù chúng ta đã có Hiệp định tự do với cả Trung Quốc và New Zealand.

Trong góc độ Việt Nam là những nước có mức xuất khẩu hàng đầu và có giá trị gia tăng nói chung về hàng hoá xuất khẩu thấp nhất, chúng ta cần kết hợp được Hiệp định này lại, ông Thái nói.

Dù hiện nay đang ở giai đoạn cuối của đàm phám, nhưng lại là giai đoạn khó khăn nhất, giai đoạn này rất mong nhận được ủng hộ của nhiều đơn vị là các doanh nghiệp.

Và nếu khả năng hiệp định không thể kết thúc được trong năm nay,  chúng ta phải sẵn sàng đi đầu trong việc thúc đẩy kết thúc Hiệp định trong thời gian đăng cai Asean 2020, khi đó vai trò của chúng ta còn lớn hơn rất nhiều, ông Thái nhận định.

Chị Tạ Thị Hồng Linh, đại diện một doanh nghiệp với thương hiệu Cam Cao Phong, Hòa Bình chia sẻ: Có biết tới hiệp định Asean + 6, vì bên mình làm về nông nghiệp xuất khẩu, nên rất quan tâm tới ưu đãi thuế quan và yêu cầu về nguồn gốc xuất xứ.

Tuy nhiên hội thảo lần này lại chưa cung cấp được nhiều thông tin chi tiết, có thể bởi Hiệp định này vẫn còn trong vòng đám phán, chị Linh nhận xét.

Mong chờ RCEP sẽ có được sự hỗ trợ xuất nhập khẩu tốt, đặc biệt với ngành nông nghiệp sản xuất. Bên cạnh đó cũng muốn được biết rõ những yêu cầu về nguồn gốc hàng hóa, cũng như chất lượng sản phẩm để có thể xuất khẩu tới các nước phát triển như Nhật, hay Hàn Quốc là như thế nào.

.