Chợ truyền thống ứng dụng công nghệ cạnh tranh với siêu thị

Q.Chi biên tập

Một tầng lớp trung lưu đang phát triển ở Việt Nam đang tạo ra sự gia tăng trong các siêu thị và cửa hàng tiện lợi, nhưng thị trường truyền thống vẫn đang tiếp tục. Một gian hàng nhỏ ở Hà Nội. Ảnh: Reuters

Các tiểu thương trong các chợ truyền thống của Việt Nam chiến đấu với các siêu thị bằng phương tiện truyền thông xã hội như thế nào, câu chuyện giữa cái cũ và cái mới được phóng viên của Nikkei nhìn nhận qua bài viết dưới đây.  

Các nhà cung cấp nhỏ ở Việt Nam đang vận dụng tất cả các “vũ khí” để chống lại sự tấn công của các siêu thị, cửa hàng tiện lợi kiểu phương Tây và những thứ tương tự đang dần thay đổi lĩnh vực bán lẻ.

Chủ cửa hàng tại các chợ truyền thống – vẫn là kênh bán hàng quan trọng trong nước – đang sử dụng phương tiện truyền thông xã hội, xây dựng trang web và thử bán hàng trực tiếp cho các nhà hàng trong bối cảnh mức sống đang nâng cao.

Tổng sản phẩm quốc nội của Việt Nam bình quân đầu người khoảng 2.600 đô la đang gần ngưỡng 3.000 đô la, kéo theo thói quen chi tiêu có xu hướng thay đổi mạnh mẽ.

Tuy nhiên, trước bối cảnh bán lẻ phát triển năng động, số lượng thị trường truyền thống vẫn không thay đổi nhiều so với năm năm trước vào khoảng 8.500, theo dữ liệu từ văn phòng thống kê của Việt Nam.

Chợ Giảng Võ nhộn nhịp ở trung tâm Hà Nội là một ví dụ về những cách cũ không chịu chết. Cá và gà sống đang chờ khách hàng, khi có người mua những người bán hàng sẽ làm sạch và thậm chí nấu ngay tại chỗ.

Hơn 100 cửa hàng như vậy cho thấy sự tươi mới trong cách bán hàng của họ, so với các siêu thị cung cấp chủ yếu là thịt và cá đông lạnh.

Nguyễn Hoài Thu, một nhân viên ngân hàng 35 tuổi và là bà mẹ hai con, cho biết cô mua sắm gần như hàng ngày tại các chợ truyền thống, nơi cung cấp nhiều loại hơn so với siêu thị và rẻ hơn 20-30%.

Trung bình, người Việt Nam ghé thăm các thị trường truyền thống khoảng 19 lần một tháng, theo một cuộc khảo sát được thực hiện bởi công ty nghiên cứu Nielsen vào năm 2018 – một số lượng tăng nếu bao gồm cả các mô hình chợ đa dạng về quy mô.

Điều này so sánh với 10 lần một tháng dành cho mua sắm tại các siêu thị và các cửa hàng bán lẻ đương đại khác.

Mặc dù thói quen cũ, tuy nhiên, người tiêu dùng đang thay đổi. Một khảo sát khác cho thấy người Việt Nam chỉ dành một phần ba đến một nửa số tiền họ bỏ tại các siêu thị và cửa hàng tiện lợi, cho thấy nước này sử dụng các chợ truyền thống chủ yếu để mua hàng giá trị thấp.

Chợ truyền thống Việt Nam bán thịt và cá tươi với số lượng lớn, trái ngược với các siêu thị chủ yếu liên quan đến các sản phẩm đóng gói. Ảnh: Reuters

Dương Thị Lý, một chủ cửa hàng sản xuất, cho biết doanh số đã giảm khoảng 3% mỗi năm trong năm năm qua. Ly nói rằng cô ấy bây giờ “tiếp thị tích cực hơn.”

Ngoài việc đăng những bức ảnh hàng ngày lên Facebook, cô nhắn tin cho khách hàng qua phương tiện truyền thông xã hội và đang quảng bá dịch vụ giao hàng, mặc dù cô thấy rất ít thay đổi.

Chủ cửa hàng bán thịt Ngô Thị Chinh, cửa hàng không có tủ lạnh,  bán thịt không được mua vào buổi trưa cho các nhà hàng với giá giảm. Chinh cho biết điều này đã “nới lỏng hoạt động” vì giờ đây cô có thể dễ dàng tiêu thụ nốt chỗ hàng còn lại.

Chợ Bến Thành ở phía Nam thành phố Hồ Chí Minh rất phổ biến với khách du lịch nước ngoài, nhưng họ cảm thấy khó khăn khi mặc cả với các chủ cửa hàng về giá cả, đó là bí ẩn đối với người không quen.

Tuy nhiên, kể từ khi thị trường bắt đầu vận hành một trang web liệt kê các sản phẩm và giá cả, khách du lịch và những người khác đã có nhiều đòn bẩy hơn khi đàm phán với các chủ cửa hàng.

Theo Tổng cục Thống kê Việt Nam, năm 2017 chỉ có dưới 1.000 siêu thị ở Việt Nam, nhưng một tầng lớp trung lưu đang gia tăng đang tạo ra nhu cầu nhiều hơn.

Nhà bán lẻ lớn nhất của đất nước, Vingroup, có kế hoạch tăng gấp đôi số lượng siêu thị của mình lên 200 vào năm 2020 và tăng gấp đôi số cửa hàng tiện lợi của mình lên khoảng 4.000 so với cùng kỳ.

Bối cảnh bán lẻ thay đổi đang thu hút sự quan tâm bên ngoài. Nhà thương mại Nhật Bản Sumitomo năm ngoái đã tham gia kinh doanh siêu thị của Việt Nam, trong khi Aeon Mall, công ty đồng hương cũng sẽ tăng số lượng trung tâm mua sắm tại Việt Nam.

Nhưng mặc dù tăng trưởng hàng năm vững chắc 5-10%, kinh doanh bán lẻ vẫn rất khó khăn. Theo truyền thông địa phương, giá thuê tại thành phố Hồ Chí Minh thuộc hàng cao nhất Đông Nam Á, làm giảm thu nhập của công ty. Đơn vị bán lẻ của Vingroup đã chịu khoản lỗ hàng nhiều triệu đô la trong năm tài khóa 2017.

Nhà điều hành cửa hàng tiện lợi Nhật Bản Seven-Eleven, một đơn vị của Seven-I Holdings, cảm thấy khó khăn. Công ty đã mở cửa hàng đầu tiên tại Thành phố Hồ Chí Minh vào năm 2017 với kế hoạch hoạt động khoảng 100. Nhưng sau ba năm, vẫn còn ít hơn 30 cửa hàng nằm rải rác trên cả nước.

Giám đốc điều hành bán lẻ FujiMart Việt Nam Keisuke Hitotsumatsu cho biết: “Trong thời gian này, chúng tôi sẽ cạnh tranh với các thị trường truyền thống, thay vì các siêu thị khác.”