Các tài xế giao đồ ăn đang đùa với tử thần

Nguyễn Hoàng theo Nikkei Asia Review

Dù mưa hay nắng, thậm chí là bão, hàng triệu tài xế giao đồ ăn đang phải mạo hiểm để ra ngoài.

Lu Zhiyin nhảy lên chiếc xe điện của mình, chuẩn bị cho trận chiến phía trước.

Mỗi ngày, người vận chuyển của dịch vụ giao thức ăn của Trung Quốc Ele.me này phải chạy đua với đồng hồ, tăng tốc bên cạnh những chiếc xe hơi và tránh các chướng ngại vật. Anh có một bản đồ hướng dẫn trong điện thoại nhưng hiếm khi dừng lại để nghiên cứu nó.

“Chúng tôi đã đi sai đường,” Lu thở dài. Liếc nhìn vào gương chiếu hậu, anh quay đầu xe, quay trở lại tuyến giao thông của Thượng Hải.

“Tôi sợ bị trễ”, Lu 29 tuổi, kiếm được 7 nhân dân tệ (99 xu) cho mỗi lần giao hàng kịp thời giải thích. Sự chậm trễ có thể khiến anh phải trả giá đắt hơn nhiều: Ele.me phạt các tài xế không đến đích đúng giờ, và mức phạt có thể trên 50 nhân dân tệ nếu khách hàng phàn nàn.

Ele.me và đối thủ lớn hơn Meituan Dianping đang canh tranh nhau để khiến các khách hàng Trung Quốc đang đói cảm thấy vui vẻ. Các nhà phân tích cho rằng giao đồ ăn không chỉ mang lại doanh thu hàng tỷ đô la mỗi năm mà còn có thể xác định sự phát đạt của Tập đoàn Alibaba Group và Tencent Holdings trong thanh toán kỹ thuật số và các lĩnh vực khác.

Nhưng là những chiến binh tiền tuyến, Lu và hàng triệu tài xế như anh có nguy cơ bị thương vong.

Một ví dụ bi thảm xảy ra vào tháng 8 khi cơn bão Lekima, cơn bão lớn thứ năm trong lịch sử Trung Quốc, tấn công Thượng Hải. Bất chấp cảnh báo đỏ từ cơ quan khí tượng, Ele.me và Meituan đã phái đội ngũ của họ ra ngoài. Một tài xế của Ele.me vào một bãi đậu xe ngập nước và đã không bao giờ quay trở lại.

Dũng cảm chết để cung cấp một bữa ăn không có gì mới. Trở lại năm 1993, chuỗi cửa hàng Domino của Mỹ đã phải rút lại cam kết “30 phút” sau nhiều vụ tai nạn và các vụ kiện tốn kém.

Gần đây, Đài Loan (Trung Quốc) đã báo cáo ba trường hợp tử vong liên quan đến giao đồ ăn trong năm ngày vào tháng Mười. Các vụ tai nạn liên quan ở Hàn Quốc đã chạm mốc 568 vụ trong bảy tháng đầu năm nay – gấp đôi con số của cả năm 2016 – theo trang tin địa phương Newstapa.

Trên toàn thế giới, rõ ràng rằng nền kinh tế kỹ thuật số đem lại sự tiện lợi nhưng cũng kèm theo việc con người có thể phải trả giá. Amazon.com phải đối mặt với sự chỉ trích về các điều kiện làm việc khắc nghiệt trong kho hàng rộng lớn.

Gọi xe công nghệ và giao hàng bằng xe hai bánh hứa hẹn sự linh hoạt, hóa ra có nghĩa là lương thấp, thời gian làm việc dài và rủi ro cao.

Những chiến binh tiền tuyến: các tay đua Ele.me luôn chú ý trong cuộc họp giao ban buổi sáng tại Bắc Kinh

Không nơi nào có những rủi ro lớn hơn ở Trung Quốc. Ele.me và Meituan triển khai tổng cộng ít nhất 5,7 triệu nhân viên giao hàng. Những người giao hàng này đã bị đẩy vào một cuộc thi sống chết làm gia tăng sự nguy hiểm.

Thông thường, việc giao hàng trong bán kính 3 km phải được hoàn thành trong khoảng 30 phút, bao gồm cả thời gian nấu. Điều này làm cho việc lái xe an toàn gần như không thể, theo các cuộc phỏng vấn với hơn một chục tài xế của hai công ty.

Trong khi các hình phạt cho sự chậm trễ được đưa ra khác nhau, tất cả các tài xế cho biết việc giao hàng trễ ảnh hưởng đến thu nhập của họ.

Trong một số trường hợp, giao hàng trễ một giây có nghĩa là mất một nửa khoản tiền thanh toán.

Meituan từ chối bình luận, trong khi cả Tencent và Ele.me đều không trả lời các câu hỏi lặp đi lặp lại của Nikkei Asian Review. Còn phát ngôn viên của Alibaba nói rằng “chuyển phát nhanh an toàn là điều quan trọng nhất đối với chúng tôi”.

Ngân hàng đầu tư Bernstein cho biết, các giao dịch giao hàng thực phẩm của Trung Quốc năm ngoái đạt tổng cộng 500 tỷ nhân dân tệ, tương đương 71 tỷ USD. Giá trị dự kiến ​​sẽ tăng gấp ba vào năm 2023. Không tệ đối với một thị trường gần như chưa xuất hiện vào năm năm trước.

Quan trọng hơn, giao đồ ăn là một phần của cuộc chiến lớn hơn nhiều giữa Alibaba và Tencent. Hai công ty internet hàng đầu của Trung Quốc đang đụng độ mọi thứ, từ dịch vụ, lối sống đến quảng cáo và điện toán đám mây .

Vì mọi người đều phải ăn uống, các nhà phân tích nói rằng thành công trong giao hàng thực phẩm sẽ giúp Alibaba hoặc Tencent thu hút nhiều người dùng hơn vào nền tảng của họ.

Cho đến nay, Meituan là đơn vị dẫn đầu trong lĩnh vực giao hàng, với 52% thị phần trong nửa đầu năm nay, theo báo cáo công ty nghiên cứu thị trường Analysys.

Theo cách riêng của mình, doanh nghiệp được thành lập bởi Đại học Delkn vào năm 2010, Wang Xing, là công ty internet lớn thứ ba của Trung Quốc về vốn hóa thị trường, chỉ sau Alibaba và Tencent.

Nhưng Alibaba sẽ không để Ele.me chen lấn mà không chiến đấu

Một người giao hàng Meituan đang lái chiếc xe điện trên một con đường bị ngập lụt vào tháng Bảy. Nhật báo Nhân dân năm ngoái kêu gọi các tài xế đừng ``liều mạng vì một bữa ăn``.

Alibaba đã mua Ele.me với mức định giá 9,5 tỷ đô la vào tháng 4 năm 2018. Vào tháng 11, trước khi niêm yết thứ cấp của Alibaba trên Sàn giao dịch chứng khoán Hong Kong, gã khổng lồ thương mại điện tử cho biết họ sẽ sử dụng một số tiền trong số 12,9 tỷ đô la để mở rộng dịch vụ giao đồ ăn.

“Alibaba đã đầu tư vào các dịch vụ giao đồ ăn một cách có chiến lược, tập trung vào việc tiếp cận nhiều người dùng mới hơn và đạt được nhiều hiệu ứng tổng hợp hơn trong hệ sinh thái của họ”, ông Daniel Law, nhà phân tích của công ty môi giới Trung Quốc Guotai Junan International cho biết.

Là một phần của việc này, dưới thời Alibaba, Ele.me đã rót 3 tỷ nhân dân tệ vào tiếp thị và trợ cấp để mở rộng cơ sở khách hàng.

Nhưng ngay cả Alibaba cũng có thể đốt tiền trong thời gian dài. Những người theo dõi thị trường thấy cả hai đối thủ cạnh tranh đang chuyển từ nhấn vào giá thấp sang dịch vụ tốt hơn.

Điều này có nghĩa là tăng áp lực lên tài xế nhiều hơn.

Tốc độ, chỉ sau an toàn thực phẩm, là yếu tố quan trọng thứ hai khi khách hàng Trung Quốc lựa chọn một nền tảng, một nghiên cứu của Big Data Research cho thấy.

Vì vậy, về cơ bản, Ele.me và Meituan không chỉ phục hồi cam kết 30 phút của Domino, họ đã tinh chỉnh nó bằng cách đưa ra “chính sách bảo hiểm” về tình trạng chờ đợi lâu.

Năm ngoái, Ele.me đã cho khách hàng tùy chọn trả một khoản phí bảo hiểm nhỏ trên giá trị đơn hàng để đổi lấy 25% nếu bị chậm 15 phút và hoàn lại 70% trong 30 phút. Meituan cũng nhanh chóng áp dụng điều này.

Các giới hạn thời gian bất cháp thời tiết. Mặc dù khoản bồi thường không được khấu trừ trực tiếp từ các khoản thanh toán của tài xế, nhiều người tin rằng các công ty thu lại ít nhất một số khoản thanh toán bảo hiểm bằng cách phạt tài xế.

Để tránh bị phạt, Lu lao đi trên chiếc xe đạp điện với tốc độ khoảng 50 km/h trên đường phố Thượng Hải nơi giới hạn tốc độ chỉ bằng một nửa. Đèn đỏ giống như đèn xanh, “bình thường khi chúng tôi vẫn mạo hiểm cuộc sống tại nơi làm việc.”, anh nói thêm

Trong khi Lu cố gắng tránh tai nạn nhưng anh cho biết đã có ba trường hợp bị tai nạn trong một tháng.

Ở Thượng Hải, trung bình có hai vụ tai nạn liên quan đến tài xế giao hàng mỗi ngày trong nửa đầu năm 2019, thống kê của chính phủ cho thấy. Ele.me đã đóng góp cho 111 trường hợp, tương đương 34,2%. Meituan chỉ xếp sau 109.

“Tôi tin rằng 80% các vụ tai nạn này là do thời gian giao hàng không đủ”, Yu Yong, một người giao hàng Meituan nói. “Chỉ những người lái xe đủ nhanh mới có thể làm được.”

Đủ nhanh là cách duy nhất để kiếm đủ tiền

Giống như hầu hết những người chơi trong kinh tế gig, Meituan và Ele.me không trả lương cơ bản cho nhân viên giao hàng mặc dù nhiều người làm việc toàn thời gian. Thay vào đó, họ trả tiền theo mỗi đơn hàng.

Các tài xế hoài nghi việc chính sách về tốc độ giao hàng sẽ thay đổi. ``Nếu một nền tảng giao hàng chậm, không khách hàng nào chọn họ.``

Lu cho biết anh kiếm được khoảng 7.000 nhân dân tệ mỗi tháng, giao 35 đơn hàng mỗi ngày trong hơn 12 giờ. Yu kiếm được nhiều tiền hơn – khoảng 10.000 nhân dân tệ mỗi tháng – nhưng có đến 14 ngày phải giao 40 đến 50 đơn hàng.

Nếu một người giao hàng liên tục từ chối đơn hàng, hệ thống sẽ tự động gửi ít việc làm hơn cho tài xế đó, khiến việc kiếm sống trở nên khó khăn hơn.

Cuộc gọi gần là phổ biến. Pan Jiang, người lái xe cho Ele.me ở Thâm Quyến, kể lại một tai nạn gần đây. Ông bố ba con 31 tuổi này thừa nhận mình đang tăng tốc khi một chiếc xe máy đi lên phía trước đột ngột rẽ. “Tôi nhấn phanh nhưng xe đạp của tôi đã đi quá nhanh để dừng lại.” Điều tiếp theo anh biết là máu đang chảy trên mặt đất.

Pan cho biết kinh nghiệm không khiến anh cẩn thận hơn. “Vào những lúc cao điểm, tôi có 13 đơn hàng để giao trong vòng chưa đầy một giờ. Tôi rất căng thẳng. Điều duy nhất tôi quan tâm là giao đồ ăn nhanh nhất có thể.”

Meituan cho biết họ đã rút ngắn thời gian giao hàng chủ yếu nhờ trí thông minh nhân tạo và các hệ thống công nghệ cao khác, giúp xử lý kế hoạch của các đơn đặt hàng và kế hoạch tuyến đường. Nhưng các tài xế cho rằng công nghệ không phải là viên đạn bạc.

Hệ thống định vị có thể hại nhiều hơn lợi. Ảnh chụp màn hình ứng dụng của Meituan được chia sẻ bởi một tài xế cho thấy một lối tắt thông qua một khu phức hợp văn phòng có tường bao quanh, trông có vẻ đầy hứa hẹn trên bản đồ nhưng thực tế là không thể.

Vì ứng dụng tính toán thời gian chấp nhận được dựa trên tuyến đường được đề xuất, nên người giao hàng phải tăng tốc để bù lại.

Tỷ lệ tai nạn cao đã không được chú ý. Thượng Hải và Trùng Khánh đã bắt đầu yêu cầu các tài xế giao đồ ăn phải trang bị cho xe đạp của họ những tấm biển, với hy vọng tóm được những kẻ phá luật bằng camera giám sát rộng rãi.

Các phương tiện truyền thông đang xem xét kỹ lưỡng ngành công nghiệp này. Sau cái chết của một tài xế Ele.me trong cơn bão, tờ nhật báo Guangming Daily đã viết: “Ngay cả các hãng hàng không và nhà điều hành tàu phải tạm dừng dịch vụ của họ trong cơn bão do cân nhắc an toàn “

Người phát ngôn của Alibaba cho biết tập đoàn này thực hiện “các biện pháp cao nhất để đảm bảo an toàn tại nơi làm việc, bao gồm đào tạo, điểm đỗ xe được chỉ định, nhắc nhở thông tin giao thông, nâng cấp liên tục thuật toán định tuyến và bảo hiểm 100%.” đại diện Ele.me cho biết thêm, đã tổ chức gần 300 buổi huấn luyện an toàn trên toàn quốc vào năm 2018.

Cả Meituan và Ele.me đều gửi cho các tài xế những lời khuyên về an toàn trong ứng dụng. Nhưng Qu Xiaoping, một tài xế Meituan 22 tuổi ở Thâm Quyến và nhiều người khác gọi việc đào tạo và lời khuyên là “hoàn toàn vô dụng”.

“Một mặt, công ty yêu cầu chúng tôi không vượt đèn đỏ. Mặt khác, họ rút ngắn thời gian giao hàng. Làm thế nào chúng tôi có thể làm điều đó nếu chúng tôi tôn trọng đèn đỏ?”, Qu nói

Yêu cầu của Qu và nhiều người khác trong thời gian dài hơn đã không được giải đáp – nhấn mạnh cảm giác bất lực bởi kỷ luật sắt.

Phần lớn các tài xế đến từ các vùng nông thôn và bằng mọi giá để tìm việc làm tại các thành phố đông đúc của Trung Quốc. Hầu hết được tuyển dụng thông qua các cơ quan tuyển dụng, có nghĩa là họ không thể truyền đạt mối quan tâm của họ trực tiếp tới Meituan hoặc Ele.me.

“Không thể tưởng tượng rằng các nền tảng này sẽ cho chúng tôi nhiều thời gian hơn”, Li Ning, một nữ tài xế Ele.me, 33 tuổi ở Thâm Quyến, nhớ lại việc nhảy khỏi xe đạp để tránh một chiếc xe đang lao tới. “Nếu một nền tảng giao hàng chậm lại, sẽ không có khách hàng nào chọn họ.”

Lu ở Thượng Hải cũng không nín thở thêm phút nào. Sau cơn bão, anh cho biết sự thay đổi duy nhất tại Ele.me là các tài xế được yêu cầu không nói chuyện với giới truyền thông.

“Giao hàng nhanh là cốt lõi của nền tảng giao đồ ăn. Tôi không hiểu họ sẽ thay đổi điều đó như thế nào”, anh nói. “Khi các tướng chiến đấu, những người lính sẽ đau khổ.”

1 thought on “Các tài xế giao đồ ăn đang đùa với tử thần

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *