Bác sĩ tâm thần giúp trẻ tự kỷ hòa nhập cộng đồng

Quốc Huy

Hội chứng tự kỷ, nếu được phát hiện và can thiệp sớm sẽ giúp trẻ phát triển theo hướng bình thường. Thời gian qua, Khoa Tâm lý Lâm sàng – Bệnh viện Tâm thần Phú thọ đã giúp rất nhiều trẻ hòa nhập với cuộc sống.

Theo Ths Đặng Thị Chuyên, trưởng Khoa Tâm lý Lâm sàng – Bệnh viện Tâm thần Phú Thọ, tự kỷ là rối loạn phát triển lan tỏa xuất hiện sớm ở trẻ nhỏ và kéo dài với các dấu hiệu giảm tương tác xã hội (ít nhìn mắt, ít chỉ tay, ít cử chỉ giao tiếp…); giảm giao tiếp (chậm nói, nhại lời, phát âm vô nghĩa…) và có các hành vi bất thường (hành động rập khuôn, đi kiễng gót, chạy vòng quanh…).

Các biểu hiện của chứng tự kỷ khá đa dạng và có mức độ khác nhau. Có những trẻ bị nhẹ thường được phát hiện muộn khi đang đi học ở tiểu học. Ngược lại, có những trẻ bị nặng, thể điển hình có thể được cha mẹ phát hiện sớm và đưa đi khám ngay từ lúc 12-18 tháng tuổi.

Các nghiên cứu cho thấy, có khoảng trên 80% trẻ tự kỷ thuộc mức độ nhẹ và vừa, có thể giáo dục hòa nhập được. Những trẻ này vẫn đi học được ở các lớp mầm non bình thường, chỉ cần được hỗ trợ thêm ở những giờ học chuyên biệt với các chuyên gia ngôn ngữ trị liệu hoặc chuyên gia tâm lý.

Phát hiện sớm là khi trẻ được phát hiện mắc tự kỷ ở độ tuổi trước 3 tuổi. Sớm nhất có thể là 6-18 tháng. Những trường hợp được khẳng định là tự kỷ dưới 18 tháng là những trường hợp tự kỷ điển hình.

“Thông thường, trẻ được phát hiện tự kỷ ở độ tuổi 3 tuổi và cha mẹ là người đầu tiên phát hiện con mình có những dấu hiệu phát triển không bình thường so với các trẻ khác”, Ths Chuyên cho biết.

Năm 2017-2018, Bệnh viện Tâm thần Phú Thọ đã triển khai khám sàng lọc tại thị xã Phú Thọ để sàng lọc phát hiện sớm các trẻ có triệu chứng của tự kỷ.

Kết quả cho thấy, khám sàng lọc 1.021 trẻ ở nhóm tuổi 18 tháng – 36 tháng có 5 trẻ mắc chứng tự kỷ, chiếm 0,5%; khám sàng lọc 3.454 trẻ nhóm tuổi từ 18 tháng – 72 tháng có 128 trẻ bị rối loạn phát triển, chiếm 3,7%.

Số trẻ đến khám về tự kỷ, tăng động, động kinh, tâm thần tại Bệnh viện Tâm thần Phú Thọ tăng theo từng năm. Với trẻ dưới 15 tuổi, năm 2017 có 395 trẻ, năm 2018 tăng lên 805 trẻ, riêng 5 tháng đầu năm 2019 đã có 509 trẻ đến khám và điều trị.

Cho đến nay, khoa Tâm lý lâm sàng đã giúp rất nhiều trẻ hòa nhập với cuộc sống. Khi vào khoa, hầu hết các trẻ đều chưa có ngôn ngữ, giảm giao tiếp, ít nhìn mắt và có nhiều hành vi định hình, rập khuôn.

Tuy nhiên, sau những đợt can thiệp tại bệnh viện thì những triệu chứng này dần được cải thiện. Trẻ có nhiều tiến bộ hơn về ngôn ngữ, biết chủ động hơn trong giao tiếp và giảm bớt những hành vi định hình.

Năm 2017, khoa can thiệp cho 1506 lượt trẻ với 2883 lần kỹ thuật thực hiện; và đến năm 2018 thì số lượt trẻ tăng lên là 2543 lượt trẻ với 4175 lần thực hiện kỹ thuật. Và trong 5 tháng đầu năm 2019, số lượt trẻ can thiệp là 353 lượt trẻ với trên 700 kỹ thuật thực hiện.

Đây là kết quả của sự nỗ lực không mệt mỏi của các y bác sĩ bệnh viện Tâm thần Phú Thọ nói riêng và của các cán bộ khoa Tâm lý lâm sàng nói riêng. Với tinh thần trách nhiệm cao trong công việc, với sự tận tình, chu đáo, yêu nghề, yêu trẻ, các y bác sĩ đã mang hết tâm huyết của mình giúp các trẻ sớm tái hòa nhập cộng đồng.

Nơi đây, thực sự đã trở thành địa chỉ đáng tin cậy của các gia đình có con bị tự kỷ, tăng động, chậm phát triển tâm thần…

Ths Chuyên cho biết, để trẻ có thể hòa nhập xã hội nhanh chóng và dễ dàng hơn, việc can thiệp sẽ cần sự chung tay của nhiều lĩnh vực, trong đó, các cơ sở y tế chuyên môn về tâm lý, tâm thần đóng vai trò quan trọng, kết hợp chặt chẽ với sự giáo dục cho trẻ tại gia đình sẽ mang lại những hiệu quả can thiệp tốt đẹp. Trẻ cần được can thiệp càng sớm càng tốt.

Ngay khi được chẩn đoán tự kỷ, trẻ cần được sắp xếp một chương trình can thiệp hợp lý. Giai đoạn “vàng” để can thiệp cho trẻ là giai đoạn từ 2-4 tuổi.

Nguyên tắc can thiệp cho trẻ tự kỷ đó là nâng cao kỹ năng xã hội cho trẻ; Tạo môi trường sống thích hợp; Phương pháp can thiệp dựa trên học thuyết nhận thức và hành vi, sử dụng phương tiện thị giác để dạy trẻ.

Một điều quan trọng, không có thuốc đặc trị chữa tự kỷ và chỉ có thuốc điều trị những triệu chứng, rối loạn đi kèm: tăng động, hung tính, tự gây thương tích, hành vi định hình nặng (thuốc an thần kinh).

Hiện nay, có nhiều phương pháp khác nhau điều trị cho trẻ tự kỷ như: Hệ thống giao tiếp bằng trao đổi tranh (Pecs); ABA; Teach… trong đó tập trung chủ yếu vào dạy giao tiếp, kỹ năng tự phục vụ, trị liệu ngôn ngữ, dạy chơi tương tác.

Bên cạnh đó, bệnh viện Tâm thần Phú thọ cũng đã không ngừng học hỏi và triển khai các kỹ thuật mới về tâm lý trong những năm gần đây như liệu pháp tâm lý kích hoạt hành vi (điều trị cho người bệnh trầm cảm); sử dụng PEP_R trong đánh giá chuyên sâu cho trẻ tự kỷ…

Phát hiện sớm trẻ mắc tự kỷ để có những hình thức can thiệp sớm giúp trẻ sớm tái hòa nhập cộng đồng. Đây là trách nhiệm của không chỉ riêng các phụ huynh mà là trách nhiệm của toàn xã hội. Chúng ta hãy chung tay để giảm bớt thiệt thòi cho trẻ tự kỷ và vì một xã hội khỏe mạnh, giàu đẹp.

 

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *