Nghệ sĩ Thế Anh: “Làm phim vớ vẩn là giết hại con cháu”

Category: Thời sự tgo-1

Có nhiều vai diễn để đời, làm nên tên tuổi và tầm vóc của một nghệ sĩ lớn, nghệ sỹ Thế Anh dành cả đời mình cho nghệ thuật nhưng cuộc sống của ông không mấy khá giả. Ông như  gã lãng du đi giữa cõi đời nhiều bon chen danh lợi này, và cũng nhiều tâm tư về nghề, về điện ảnh và cuộc đời.

Có lẽ ông là một trong những người tôn thờ nghệ thuật đến mức sẵn sàng hi sinh quyền lợi của mình. Ở tuổi xế chiều của đời người, tâm trí ông vẫn đau đáu với điện ảnh nước nhà.

Đời nghệ sĩ có tiếng không có miếng

Nghệ sĩ nhân dân Thế Anh.
Nghệ sĩ nhân dân Thế Anh.

Tôi ghé nhà NSND Thế Anh lúc chiều muộn. Nhà ông ở gần nhà hát Hòa Bình. Nghệ sĩ tiếp tôi vồn vã thân mật. Tuổi xế chiều và ít có kịch bản hay nên ông cũng ít đóng phim. Cái tạo nên danh vọng cho ông vẫn là những vai diễn thời trai trẻ sôi nổi và lãng mạn. Trong căn phòng khách của ông treo la liệt những bức hình về những cảnh phim nổi tiếng do ông đóng. Tôi gặp lại ông và Lê Vân của “Mối tình đầu” và “Đêm hội Long Trì”…, những vai diễn hào hoa đã tạo dựng nên tên tuổi Thế Anh. Đời nghệ sĩ như ông, cái còn lại cũng chỉ là những vai diễn để đời, những vai diễn chỉ đem lại cho ông danh vọng và sự ngưỡng mộ của công chúng.

Chừng như đoán được suy nghĩ của tôi, NSND Thế Anh thổ lộ: “Cả đời tôi chỉ làm diễn viên, làm nghề nào ăn nghề nấy. Nếu tôi mà kinh doanh thì giàu to rồi. Tôi vào Sài Gòn từ năm 1975, khi đóng phim “Mối tình đầu”, hồi đó những căn nhà mặt tiền ở những con đường lớn của trung tâm Sài Gòn người ta bán rẻ rề. Tôi chỉ cần mua đi bán lại, đến giờ thì giàu to, nhưng tôi không làm được. Tôi đi buôn là lỗ, may  nhờ gia đình khá giả có điều kiện kinh tế, ba tôi là bác sĩ, mẹ giỏi buôn bán, nên mới có thể theo đuổi nghệ thuật được, chứ trông chờ vào tiền cát-sê thì ăn thua gì”. Rồi ông cười, nói thêm: “Ông thầy bói nói với tôi rồi, ông có tiếng thì ông không có miếng, mà nếu ông vừa muốn có tiếng vừa có miếng thì ông chết sớm”.

Một cảnh phim “Đêm hội Long Trì” do nghệ sĩ Thế Anh đóng. Ảnh chụp lại từ tư liệu của nghệ sĩ.
Một cảnh phim “Đêm hội Long Trì” do nghệ sĩ Thế Anh đóng. Ảnh chụp lại từ tư liệu của nghệ sĩ.

 Ngẫm ra, âu cũng là lẽ công bằng. Và ông đã biết chọn cho mình một hướng đi phù hợp với thiên khiếu của mình. Ông bằng lòng với sự lựa chọn định mệnh đó bởi niềm đam mê với nghệ thuật trong ông như một ngọn lửa luôn bùng cháy, dẫu có lúc vì nó mà ông phải đối diện với bao thị phi, nhọc nhằn của đời sống thường ngày. “Tôi sinh ra để làm nghệ thuật và không biết làm nghề gì khác ngoài nghề diễn. Tôi hạnh phúc vì mình có hàng trăm vai diễn trong đó có nhiều vai diễn ấn tượng để lại trong lòng khan giả. Không phải ai cũng có vinh dự đó. Đến tuổi ngoài thất thập rồi thời gian không quay trở lại được nữa, nhưng tôi không hối hận vì đã theo đuổi nghệ thuật. Nếu có kiếp sau, tôi cũng làm diễn viên, nếu cho tôi chọn lại tôi vẫn chọn làm diễn viên”, NSND Thế Anh sôi nổi, nói.

Những lời đó, tôi tin là ông nói thật. Bởi lẽ, như ai đó nói, cuộc sống là phải có ý nghĩa. Với NSND Thế Anh, tôi nghĩ, ông đã sống một sống ý nghĩa với những đam mê và cống hiến hết mình cho nghệ thuật. Với ông, điện ảnh là nghiệp, không phải nghề mưu sinh. Đã là nghiệp, làm sao toan tính thiệt hơn? Trót mang lấy nghiệp, trót đam mê nên hơn năm mươi năm theo nghệ thuật, ông vẫn luôn trăn trở làm sao để điện ảnh, nghệ thuật Việt Nam phát triển cả về chất lượng lẫn số lượng. Làm sao cho phim Việt Nam có nhiều người xem, phải được xem trọng và phải được đối xử trân trọng. Làm sao để nghệ thuật, phim ảnh phải nuôi được người nghệ sĩ, thậm chí phải giàu. Muốn thế, nhà nước phải có chiến lược lâu dài.

NSND Thế Anh chụp ảnh ở phim trường Holywood.
NSND Thế Anh chụp ảnh ở phim trường Holywood.

Diễn viên Thế Anh trần tình: “Nghệ thuật nó như một bông hoa, phải có người xem và mua, nhưng phải trả giá cao thì nghệ thuật mới sống được. Chúng ta giờ mang tiếng là đời sống khá hơn, nhưng nghệ thuật vẫn ít được xem trọng, ít người coi, dù vé xem phim không phải là cao. Ở Pháp, muốn mua một cặp vé xem múa ba lê không mua nổi, vì người ta vẫn chen nhau mua dù giá cao lắm. Ở Mỹ, phim chưa ra rạp đã có người đặt hàng mua để chiếu rạp. Nhờ vậy mà nghệ sĩ họ giàu. ”

Đừng phô diễn hàng giả cho khán giả

Chuyện trò thân tình hơn, tôi hỏi ông sao không làm đạo diễn. Như đụng tới bầu tâm sự, ông giãi bày: “Tôi không làm đạo diễn vì tôi không muốn làm, dù nhiều người làm diễn viên lâu năm như tôi đều chuyển qua làm đạo diễn. Tôi không muốn làm đạo diễn theo kiểu một ông thợ cả lâu năm lành nghề, vì không ra phim. Muốn làm đạo diễn phải học. Tôi không học đạo diễn nên không làm. Với kinh nghiệm lâu năm của một diễn viên tôi thừa sức làm phim à ưa, nhưng vì tự trọng nên tôi không làm. Mình làm phim, làm nghệ thuật là phải tôn trọng khán giả, đừng đưa hàng giả ra cho họ.Thuốc giả có thể thấy tác hại ngay chứ phim giả thì phải lâu dài người ta mới nhận ra. Nguy hại thế chứ. Đưa những bộ phim, tác phẩm vớ vẩn ra là giết hại con cháu. Chúng ta không thể bắt chước nước ngoài được. Bây giờ ai cũng làm phim được, nhưng những bộ phim dạng đó không phải là nghệ thuật. Chúng ta chưa có tiêu chí, tiêu chuẩn về phim về nghề nên phim kém chất lượng là phải. ”

Ông nhìn lên những bức ảnh với những vai diễn lừng của mình rồi trầm tư. Có lẽ ông đang hồi tưởng về thời hoàng kim của mình cũng là thời hoàng kim của điện ảnh Việt Nam. Thuở đó, nền điện ảnh dù còn non trẻ của ta nhưng đã gây được tiếng vang trên trường nghệ thuật thế giới với những bộ phim cách mạng đậm chất nhân văn, như: “Cánh đồng hoang”, “Mối tình đầu”, “Vĩ tuyến 17 ngày và đêm”…  Cái thời huy hoàng đó, tiếc thay đã chỉ còn trong hoài niệm. “Suy thoái kinh tế có thể vực dậy trong mấy năm, nhưng suy thoái văn hóa thì phải mất hàng thập kỷ may ra mới vực dậy được”, NSND Thế Anh chua xót, nói.

Phim lịch sử chưa xứng tầm

 Chỉ cho tôi một bức ảnh chụp poster của bộ phim “Điện Biên Phủ” do đạo diễn người Pháp Pierre Schoendoeerffer, dàn dựng, ông nói: “Điện ảnh, nghệ thuật của ta vẫn còn nợ lịch sử. Lịch sử của chúng ta có những yếu tố đủ tầm cỡ thế giới nhưng phim của ta thì vẫn chưa có bộ phim nào xứng tầm. Những sự kiện như chiến thắng Điện Biên Phủ, giải phóng Sài Gòn, tôi thấy vẫn chưa có phim nào hay, xứng tầm với nó. Phim về Điện Biên Phủ là phải nói về tướng Giáp, phải đề cao ông ấy. Cái giây phút mà Đại tướng Võ Nguyên Giáp cả đêm trằn trọc không ngủ để quyết định kéo pháo ra, đánh địch lâu dài, tôi thấy hay quá mà không có bộ phim nào nói về điều đó. Và cái này thì nhà nước phải đứng ra lo liệu, chứ một cá nhân, một nhà làm phim tư nhân, không làm nổi. Lâu nay, nhà nước vẫn chủ trương và ưu tiên làm phim lịch sử  nhưng chưa có tác phẩm xứng tầm, chưa sâu và hay.

Bộ phim Điện Biên Phủ này là do người Pháp làm đấy và tôi được mời tham gia. Ông đạo diễn này từng tham chiến ở Việt Nam, làm trung úy của quân đội Pháp. Ông ta làm phim để  cho con cháu họ đừng quên sự kiện Điện Biên Phủ. Người Pháp có câu: Ne pas oullier de ne pas recomrences, nghĩa là Đừng bao giờ quên để đừng bao giờ lặp lại. Đánh Việt Nam là sai lầm, họ dạy con cháu họ đừng quên nỗi nhục thất trận ở Điện Biên Phủ để đừng tái diễn nữa”.

 Nhiều năm cầm bút, tiếp xúc với những làm nghệ thuật cũng không ít, và cũng không ít người trăn trở với nền nghệ thuật nước nhà, với lịch sử dân tộc; nhưng những nghĩ suy của NSND Thế Anh, tôi cũng ít gặp. Cả buổi trò chuyện với ông vẫn là một nỗi đau đáu với điện ảnh nước nhà thi thoảng xen lẫn với những nỗi buồn thế cuộc và chuyện vật lộn áo cơm của người nghệ sĩ. Nhưng trên hết vẫn là tấm lòng dành cho nghệ thuật của ông, khi nghe những lời bộc bạch về nghề, kẻ ngoài cuộc như tôi vẫn dấy lên niềm tin rằng: Nếu còn những người tâm huyết với điện ảnh như ông, thì nghệ thuật của Việt Nam còn cơ hưng phát.

Ông nói, nếu có phim lịch sử mà có vai hay, ông sẵn sàng đóng mà không lấy tiền cát-sê. Niềm khắc khoải sau cùng khi trò chuyện cùng tôi là ông ao ước nhà nước có kế hoạch đầu tư cho điện ảnh, phải có kế hoạch chọn lựa đào tạo nhân tài cho điện ảnh, cho nghệ thuật. Phải nâng trình độ của đạo diễn, diễn viên lên. “Nhà nước nên đầu tư vào điện ảnh cho có chiều sâu, năm nay sang năm khác. Nghệ sĩ như con chim sơn ca vậy, nếu muốn hót hay thì phải cho nó ăn trứng gà, chứ chỉ cho ăn thóc thì làm sao mà hót hay được. Phải có chế độ đãi ngộ tốt cho nghệ sĩ để kích thích sự sáng tạo của họ. Hiện nay, chúng ta bắt chước nước ngoài nhiều quá. Cuộc sống giờ có bao nhiêu câu chuyện hay, đầy nhân văn, sao kh6ong làm mà chỉ quẩn quanh với chân dài yêu đương vớ vẩn với nhà lầu xe hơi, không đúng thực tế”, NSND Thế Anh tâm sự.

 Nguyễn Thịnh

Related Articles

Add Comment