Ngành gỗ phải cảnh giác trước ngưỡng cửa TPP và EVFTA

Category: Kinh tế, Thị trường tgo-1

Theo thống kê của Tổng cục Lâm nghiệp, sản phẩm gỗ từ Việt Nam hiện đang được tiêu thụ trên 100 quốc gia và vùng lãnh thổ. Năm 2015, kim ngạch xuất khẩu của toàn ngành đạt 6,9 tỷ USD và đang đứng ở vị trí thứ 6 trong số những nhóm mặt hàng xuất khẩu cao nhất cả nước. Tuy đang trong khí thế “thừa thắng xông lên”, song các chuyên gia vẫn khuyến nghị, đây chính là thời điểm ngành gỗ phải nhận diện sớm các rủi ro có thể xảy ra khi cánh cửa hội nhập đang ngày càng mở rộng hơn.

Ngành gỗ là một trong những ngành phát triển năng động nhất - Ảnh: Internet
Ngành gỗ là một trong những ngành phát triển năng động nhất – Ảnh: Internet

Mặc dù không có kim ngạch xuất khẩu cao nhất, song ngành chế biến và xuất khẩu đồ gỗ Việt Nam đang nằm trong top những ngành phát triển năng động nhất trong bối cảnh hội nhập. Không được nhắc tên nhiều như dệt may, da giày, điện tử… song ngành gỗ được dự báo sẽ tiếp tục góp phần quan trọng trong phát triển kinh tế xã hội. Tuy nhiên các chuyên gia khuyến cáo, càng phát triển nhanh, ngành gỗ càng phải cảnh giác trước các rủi ro, đặc biệt là trước ngưỡng cửa TPP và EVFTA để bước vào 2 thị trường lớn là Hoa Kỳ và EU.

Phải cảnh giác trước các rủi ro

Sự hội nhập sâu rộng với thị trường thế giới của ngành chế biến gỗ được thể hiện dưới nhiều khía cạnh. Theo thống kê của Tổng cục Lâm nghiệp, năm 2015 cả nước có khoảng 4.000 DN chế biến và kinh doanh gỗ và sản phẩm gỗ, trong đó có khoảng 3.000 DN chế biến, số còn lại chuyên kinh doanh. Đến nay Việt Nam đã trở thành một trong những trung tâm chế biến lớn nhất trên thế giới, với kim ngạch xuất khẩu vượt xa các quốc gia trong khu vực, nơi được coi là có ngành chế biến xuất khẩu phát triển trước Việt Nam , như Indonesia, Thái Lan, Malaysia…

Sản phẩm gỗ từ Việt Nam hiện đang được tiêu thụ tại trên 100 quốc gia và vùng lãnh thổ. Năm 2015, kim ngạch xuất khẩu của toàn ngành đạt 6,9 tỷ USD, tăng 10% so với kim ngạch của năm 2014 và tăng 23% so với năm 2013. Năm 2015, ngành chế biến gỗ xuất khẩu đứng ở vị trí thứ 6 trong số những nhóm mặt hàng xuất khẩu cao nhất cả nước.

Hội nhập sâu rộng của ngành này không chỉ thể hiện qua sự đa dạng của các quốc gia Việt Nam đang xuất khẩu, mà còn ở thị trường nhập khẩu gỗ nguyên liệu. Năm 2015, kim ngạch nhập khẩu gỗ nguyên liệu của Việt Nam đạt khoảng 1,7 tỷ USD. Lượng gỗ bao gồm 160-170 loại gỗ khác nhau, được cung cấp bởi 70-90 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Năm 2015 ngành gỗ kết thúc một năm được coi là thành công với kim ngạch xuất khẩu đạt gần 7 tỷ USD. Cần lưu ý rằng đây là một trong những ngành hiếm hoi đã hoàn thành mục tiêu xuất khẩu trước 5 năm. Theo đó, Chiến lược quy hoạch phát triển lâm nghiệp đã từng đặt mục tiêu xuất khẩu gỗ đạt 7 tỷ USD vào năm 2020. Tuy nhiên toàn ngành đã cán đích sớm. Vì vậy theo đánh giá của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), ngành gỗ là ngành có tiềm năng phát triển tốt của Việt Nam trong bối cảnh hội nhập.

Ông Nguyễn Tôn Quyền, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam cũng lạc quan đánh giá, đến thời điểm này ngành gỗ đã áp dụng tốt nhiều quy định quốc tế. Như Đạo luật Lacey của Mỹ được DN Việt Nam thực thi rất chặt chẽ, tỉ mỉ, chi tiết. Từ năm 2010 tới nay, qua 6 năm không có lô hàng nào bị trả lại. Đồng thời kim ngạch xuất khẩu sang thị trường Mỹ ngày càng tăng, năm sau cao hơn năm trước. Năm 2015 đạt 2,1 tỷ USD, dự kiến năm nay đạt 2,4-2,5 tỷ USD. Điều này chứng tỏ DN đang khai thác tốt thị trường lớn này.

Nhận diện và phòng ngừa trong tương lai

Dù đang trong khí thế “thừa thắng xông lên”, song các chuyên gia của VCCI khuyến nghị, đây chính là thời điểm ngành gỗ phải nhận diện sớm các rủi ro có thể xảy ra khi cánh cửa hội nhập ngày càng mở rộng hơn. Đặc biệt là khi cân đối giữa các thuận lợi và khó khăn mà hội nhập mang lại, thì điểm thuận lợi có vẻ đến không nhiều.

TS. Nguyễn Thị Thu Trang, Giám đốc Trung tâm WTO và hội nhập nêu lý do, ưu đãi thuế quan sẽ không phải là lợi ích lớn đối với ngành gỗ trong TPP và EVFTA. Bà Trang giải thích, trong tổng thể, các nước TPP phần lớn cam kết loại bỏ thuế quan hầu hết dòng thuế đối với gỗ và sản phẩm gỗ của Việt Nam ngay khi TPP có hiệu lực. Tuy nhiên trên thực tế, mức thuế mà các nước TPP hiện đang áp dụng cho gỗ và sản phẩm gỗ của Việt Nam cơ bản đã là rất thấp. Trường hợp thuế quan cao thì lượng xuất khẩu lại hầu như không đáng kể. Tương tự như vậy, cam kết về thuế quan trong EVFTA cũng hầu như không tạo ra ảnh hưởng gì đối với ngành chế biến xuất khẩu gỗ vào EU.

Trong khi đó, theo TS. Tô Xuân Phúc, Chuyên gia nghiên cứu của VCCI, ngành gỗ trước mắt sẽ phải đối mặt với 3 rủi ro lớn là nguyên liệu, thị trường và lao động. Cụ thể, DN sẽ phải đối mặt với khó khăn trong việc đảm bảo nguồn gỗ hợp pháp, tức là yêu cầu 100% gỗ xuất khẩu vào các quốc gia TPP và EU phải là gỗ hợp pháp. Bản thân Việt Nam có thể đảm bảo ở phạm vi trong nước, nhưng nguyên liệu gỗ nhập khẩu thì chưa thể đảm bảo được nguồn gốc hợp pháp.

Bên cạnh đó, việc thiếu thông tin thị trường cũng là một rủi ro lớn. Khảo sát của VCCI cho thấy có tới gần ½ số DN hiện đang xuất khẩu sản phẩm gỗ vào thị trường Mỹ không nắm được quy định có liên quan trực tiếp đến việc tiêu thụ các sản phẩm của mình tại thị trường này.

Ngoài ra, xu hướng sử dụng lao động thời vụ nhiều cũng sẽ là trở ngại đối với ngành gỗ. Ông Phúc cho biết, khảo sát đối với DN xuất khẩu gỗ sang thị trường EU cho thấy loại hình hợp đồng dài hạn trên 1 năm chỉ chiếm dưới 40%, phần còn lại là các hợp đồng ngắn hạn. Với các thị trường có quy định chặt chẽ và đòi hỏi cao về chế độ đãi ngộ với người lao động như TPP hay EU, đây có thể là căn cứ để nhà nhập khẩu từ chối hợp đồng với bên xuất khẩu của Việt Nam.

Do đó, theo TS. Nguyễn Thị Thu Trang, những nguy cơ mà VCCI chỉ ra có thể chưa phải là rủi ro hiện tại song vẫn có thể gây hại trong tương lai. Bà Trang lưu ý bài học của ngành thuỷ sản, đó là chỉ cần 1 lô hàng của DN vi phạm về dư lượng kháng sinh thì mức kiểm tra ngẫu nhiên lập tức có thể nâng từ 30% lên 100%, thậm chí tạm dừng nhập khẩu, gây khó khăn chung cho toàn ngành. Do đó ngay từ bây giờ ngành gỗ cần chủ động nhận diện và phòng ngừa rủi ro để tránh những bài học nhãn tiền này.

Nguyễn Việt

loading...

Related Articles

Add Comment