Giải pháp nào đối phó với hạn, mặn xâm nhập ĐBSCL

Category: Thời sự tgo-1

Đến thời điểm này, hạn hán, xâm nhập mặn ở khu vực ĐBSCL đã qua thời kỳ đỉnh điểm. Tuy nhiên, hệ quả của hiện tượng này là rất nghiêm trọng trên địa bàn toàn vùng. Vì lẽ đó, việc tìm ra các giải pháp để tiếp tục ứng phó trước mắt và lâu dài với tình hình trên là nhiệm vụ quan trọng mà các cấp, các ngành, địa phương liên quan cần đặc biệt quan tâm.

doi pho voi han man

Nên quy hoạch chuyên ngành có sử dụng nhiều nước

Nạn hạn hán đã diễn ra hết sức khốc liệt ở tất cả các tỉnh thành vùng ĐBSCL làm hàng chục nghìn ha lúa vụ Đông Xuân bị mất trắng. Số lượng người dân thiếu nước sinh hoạt cũng chưa bao giờ lên đến mức kỷ lục như vậy, có những nơi 90% hộ dân thiếu nước sinh hoạt. Vì vậy, việc quy hoạch trên các lĩnh vực tài nguyên nước, nông nghiệp, thủy sản, thủy lợi và nước sạch nông thôn là điều hết sức cấp bách và cần thiết. Tuy nhiên, hạn hán, xâm nhập mặn lịch sử trong những tháng đầu năm 2016 đã kiểm chứng lại khả năng thích ứng của các mô hình sản xuất nông nghiệp, thủy sản, cũng như tính khả thi, tính cấp thiết và tính hiệu quả của các chương trình/dự án theo quy hoạch đã, đang và sẽ triển khai thực hiện.

Việc mặn lên cao mức kỷ lục và duy trì thời gian dài hơn trước đây trong mùa khô năm nay buộc phải quy hoạch lại các tiểu vùng, vùng sản xuất nông nghiệp, thủy sản, phải xem xét lại thời vụ, cơ cấu mùa vụ (nhất là vụ Hè Thu), loại cây trồng, vật nuôi… cho phù hợp với điều kiện hạn, mặn. Đối với những vườn cây ăn trái, tại các địa phương bị ảnh hưởng, việc xâm nhập mặn lấn sâu vào các vườn cây gây thiệt hại rất lớn. Dự tính, phải mất khoảng 10 năm mới có thể khôi phục lại như ban đầu, bởi nước cần thời gian rửa mặn, đồng thời để đạt được năng suất cây ăn quả cũng phải mất thời gian khá dài. Hiện nay, diễn biến tình hình xâm nhập mặn trên địa bàn các tỉnh ĐBSCL ngày càng gay gắt, khốc liệt hơn. Nếu tnắng nóng, khô hạn còn tiếp tục kéo dài, các tỉnh ĐBSCL sẽ gặp nhiều khó khăn do khan hiếm nguồn nước ngọt phục vụ sản xuất và dân sinh.

Việc thiếu hụt hay bị động trong khai thác nguồn nước mặt từ sông ngòi, kinh, rạch cấp cho sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp trong thời gian qua ở vùng bị nhiễm mặn cao tại các tỉnh thành thuộc vùng ĐBSCL, điều này cần phải rà soát lại quy hoạch tài nguyên nước trong thời gian tới (như xác định lại tổng lượng nước, phân vùng cấp nước, nhu cầu nước từng ngành, lĩnh vực, từng thời kỳ, tính toán lại tính khả thi và hiệu quả của khai thác tài nguyên nước ngầm…); phải rà soát lại quy hoạch cấp nước sạch đô thị và nông thôn (xem lại vùng thu nước, đối tượng và loại hình cấp nước…);và phải rà soát, điều chỉnh, bổ sung quy hoạch thủy lợi (đề xuất các công trình ưu tiên thực hiện sớm để ngăn mặn, trữ ngọt.

Nhằm đáp ứng kịp thời với tình hình hạn hán và xâm nhập mặn, tiếp tục cứu nguy những diện tích lúa có thể thu hoạch và diện tích cây ăn quả tại ĐBSCL, rất cần sự vào cuộc của các cấp chính quyền, địa phương nhằm cùng người dân trong vùng chung tay thực hiện các giải pháp ngăn mặn, trữ nguồn nước ngọt.

Cần nghiên cứu để đáp ứng kịp thời

Trong những năm tiếp theo, dự báo, tình trạng hạn hán và xâm nhập mặn sẽ tiếp tục diễn ra trên địa bàn vùng ĐBSCL. Bởi vậy, việc chủ động những giải pháp lâu dài để ứng phó là điều không thể thiếu. Phải chăng sự cấp bách cần thiết việc nghiên cứu những hệ thống lọc nước đơn giản, gọn nhẹ để có thể lọc được nước nhiễm mặn thành nước ngọt hoặc hạn chế độ mặn ở mức cho phép. Đây là biện pháp cần được quan tâm khi đa số người dân đang phải bất lực trước nguồn nước mặn không thể sử dụng. Đây cũng là lúc để các nhà khoa học, nhà nghiên cứu tiếp tục vào cuộc nhanh chóng khi 13 tỉnh, thành phố của ĐBSCL đang rất cần sự chung tay của khoa học và công nghệ ứng phó với hạn và nhiễm mặn. Điều này đã thấy trong đợt mặn lên cao vào các tháng đầu năm 2016. Nước trong các kinh nội đồng chỉ đủ dùng trong vòng 7-10 ngày. Các nhà máy nước sinh hoạt không thể lấy nước ngọt từ những kinh, rạch trong đê bao vì hầu hết các nhà máy đều thu nước từ những kinh, rạch ngoài đê bao nhưng những kinh này đều bị nhiễm mặn. Do vậy, trong thời gian tới, các giải pháp sau đây cần xem xét,
thực hiện.

Vì vậy, trong thời gian tới, ở những nơi có nhu cầu nước cao trong mùa khô hạn như khu dân cư đông đúc, nơi có công trình cấp nước sạch, vùng sản xuất nông nghiệp- thủy sản tập trung, chuyên canh… Muốn chứa nước phải xây cống chặn ở đầu các kinh, rạch này. Cống chặn là cống hở, ghe tàu có thể qua lại được, cống chỉ đóng cửa trữ nước khi độ mặn trên sông lớn (sông Tiền, sông Hậu, sông Cổ Chiên) lên cao.

Cũng như giải pháp thứ nhất, giải pháp này không phá vỡ hiện trạng sản xuất và thủy lợi trong vùng, khả năng trữ nước ngọt lớn hơn giải pháp đầu, nhưng vốn đầu tư rất lớn vì xây dựng nhiều kinh trục và cống lớn, giao thông thủy sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng, nhất là tuyến sông Măng do bị cống lớn chặn đầu sông, đầu kinh.

Hơn nữa, các biện pháp lấy nước từ hồ chứa cấp cho công trình thủy lợi, công trình cấp nước sạch phải thay đổi, phải xây dựng nhiều công trình mới. Vốn đầu tư thực hiện hồ chứa là rất lớn, điều kiện hiện tại của tỉnh khó, cần hỗ trợ của trung ương mới thực hiện sớm được. Việc thực hiện các dự án rà soát, điều chỉnh, bổ sung các quy hoạch chuyên ngành có sử dụng nguồn nước là rất cấp thiết để phù hợp với tình hình mới. Các giải pháp công trình đối phó với hạn hán, xâm nhập mặn cần thực hiện theo lộ trình, đồng bộ và cần có sự liên kết vùng để đạt hiệu quả cao nhất.

Như vậy, đối với người dân, tình hình diễn biến của xâm nhập mặn đang và sẽ tiếp tục diễn ra gay gắt trong thời gian tới nên việc chủ động ứng phó là điều cần thiết. Trong đó, có thể thực hiện các biện pháp tích trữ nước vào mùa mưa hoặc chủ động đắp các đập tạm, bờ bao cục bộ…, nhằm ngăn mặn, trữ ngọt, chủ động được phần nào nguồn nước cho sản xuất và sinh hoạt của gia đình.

Minh Sơn

loading...
loading...

Related Articles

Add Comment