Gặp kỳ nhân của làng vẽ truyền thần Sài Gòn

Category: Văn hóa, Văn hóa - Giải trí tgo-1

Qua bàn tay tài hoa và khéo léo của lão họa sĩ Từ Hoa Lợi, những bức chân dung đã từng bị nhuồm màu thời gian dường như trỗi dẫy để tậm sự với lão họa sĩ già. Và chính ông đã truyền “thần” vào những bức chân dung qua bụi thời gian che phủ, chính ông đã làm đẹp hơn cho đường  phố Sài Gòn qua những nét bút lặng thầm của một người họa sĩ yêu và đam mệ lao động nghệ thuật đến cháy  lòng  để làm đẹp cho đời.

Họa sĩ Từ Hoa Lợi được mệnh danh là kỳ nhân của làng tranh truyền thần Sài Gìn
Họa sĩ Từ Hoa Lợi được mệnh danh là kỳ nhân của làng tranh truyền thần Sài Gìn

Cháy hết mình cho một đời nghệ thuật

Một buổi sáng của những ngày tháng 8, chúng tôi tìm đến giá vẽ của lão họa sĩ mà những người dân quanh đường phố Điên Biên Phủ- quận 10  Tp. HCM, gọi ông là “lão kỳ nhân” vẽ tranh truyền thần của Sài Gòn. Ông là họa sĩ Từ Hoa Lợi, năm nay 78 tuổi, cái tuổi “ xưa nay hiếm”, nhưng ngày lại ngày , ông vẫn miệt mài lao động, miệt mài cháy hết mình như ngọn tim bấc trong đĩa dầu  đèn để làm sáng và làm đẹp cho đời. Vì chính đó cũng là tâm niệm của ông khi ông được gặp Bác Hồ, các đây hơn một nửa thế kỷ, trong một lần bác Hồ đến thăm đoàn xiếc trung ương, mà ông là họa sĩ của đoàn  xiếc đang vẽ các chương trình biểu diễn  của những đêm diễn để phục vụ nhân dân.Yêu lao đông, yêu nghệ thuật để phục vụ nhân dân, dầu công việc đó có là nhỏ, nhưng đem lại niềm vui cho người khác và giúp ích cho người khác, đó chính là nghề của vinh quang. Ông Lợi luôn tâm niệm lời Bác Hồ nói ngày nào.

Quê gốc ở quảng Ninh, một vùng quê quanh năm với nắng và gió biển, năm 1955 anh thanh niên Từ Hoa Lợi thi vào trường Y, nhưng dường như trong huyết quản của chàng sinh viên trường Y Hà Nội này, lại  tình yêu dành cho nghệ thuật cao hơn. Học hết  1 năm ,  anh thi tuyển vào trường Đại Học Mỹ Thuật Hà Nội, dầu rằng trước đó, anh chỉ học vẽ qua sự tìm hiểu của bản thân mà thôi.  Ra trường, họa sĩ  Từ Hòa Lợi về làm họa sĩ cho Đoàn xiếc Trung ương. Cả một đời như một nhân duyên với nghề truyền thần, mà như ông nói nghề truyền thần như người vợ tao khang, yêu và mê mà không bào giờ chán.

Lão họa sĩ Từ Hoa Lợi hổi tưởng: năm đó là năm 1960 cả miền Bắc đang xây dựng xã hội chủ nghĩa, không khí lao động hăng say. Một buổi trưa Bác Hồ đến thăm đoàn xiếc, nhưng không báo trước. Khi ấy anh họa sĩ Từ Hoa Lợi đang vẽ pano, ap pich cho một chương trình biểu diễn của đoàn. Bác Hồ  đến gần anh mà anh không biết, Người vỗ vai anh và bảo, “cháu làm việc có vất vả lắm không?”. Anh thưa với bác là được lao động và làm việc đúng với nghề chính là hạnh phúc của đời anh. Khi ra về Bác Hồ căn dặn rằng, làm được điều gì tốt cho mình, cho cơ quan,  cho nhân dân thì việc gì cũng là vinh quang. Phục vụ đoàn xiếc đến ngày đất nước hoàn toàn thống nhất thì, ông Từ Hoa Lợi  xin ra khỏi  đoàn xiếc. Cũng vì yêu cái nghề vẽ tranh truyền thần mà ông và một người bạn nữa lập tiệm vẽ truyền thần ở phố Hàng Đào- Hà Nội. Tình yêu Hà Nội, qua nhưng nét bút chì  của ông,  ông đã truyền qua những bức chân dung qua những năm tháng đã ố vàng, nay dường như đã sống lại với thời gian, với những ký ức của người thân của họ. Ông Lợi bảo rẳng, nghề vẽ truyền thần được du nhập vào nước ta từ đầu thế kỷ XX, và qua những người học nghề, truyền nghề để rồi những năm 1960, nghề vẽ truyền thần đã một thời hưng thịnh ở Hà Nội. Thời ấy, nhà khá giả mới chụp ảnh, vì chụp anh thời ấy đắt tiền lăm, nên vẽ truyền thần để giữ lãi những nét thời gian của người thân thời ấy hưng thịnh lăm.

Họa sĩ Từ Hoa Lợi với nụ cười yêu đời
Họa sĩ Từ Hoa Lợi với nụ cười yêu đời

Năm 1991, ông Từ Hoa Lợi làm một cuộc “phiêu lưu” là đi thăm một người bạn ở Tp. HCM. Thế rồi mảnh đất miền Nam thân thương cũng như tình người nồng hậu và phóng khoáng mà những người được gọi là anh Hai Sài Gòn, chị Năm Mỹ Tho đã níu giữ chân ông. Khi đó, ở Hà Nội ông đã có 4 người con, một gia đình đầm ấm và hạnh phúc. Vì yêu chồng, vợ ông, một nghệ sĩ xiếc Tạ Thị Kim Dung,  cũng theo ông vào Nam. Cứ như thế, ngày lại ngày của hơn 20 năm ở đất Sài Gòn,  cứ đúng 8 giờ sáng đến 12 giờ trưa và buổi chiều từ 2 giờ chiều đến 5 giờ chiều, trừ ngày chủ nhật ông vẩn đều đặn ngồi ở góc phố Điện Biên Phủ vẽ truyền thần cho khách hàng qua những bức tranh chân dung. Ông bảo nghề truyền thần, truyền thần thái vào bức chân dung là qua đôi mắt và cái miệng để từ đó” xuất thần” làm toát lên những cảm xúc tình cảm của người trên bức chân dung đó.

Người của một nghề

Nghề vẽ truyền thần ngoài bàn tay tỷ mỷ và chăm chút từng đường cọ trên giấy thì đôi mắt người họa sĩ phải phải tinh tường để căn từng đường nét trên trên bức chân dung. Đó chính là tính ước lượng, là kinh nghiệm và trí tuệ để thần thái bức tranh vẽ truyền thần được toát lên như có hồn, như sống động đối với người thận của họ hôm nay… với chất gịọng trầm ấm của lão họa sĩ, đã làm buổi trưa đầy nắng Sài Gòn tan chảy những cảm xúc và làm cho chúng tôi yêu thích nghề truyền thần của ông, mà trước đây tôi chưa từng được trông thấy.

Qua bàn tay tài hoa và khéo léo của lão họa sĩ Từ Hoa Lợi, những bức chân dung đã từng bị nhuồm màu thời gian dường như trỗi dẫy để tậm sự với lão họa sĩ già
Qua bàn tay tài hoa và khéo léo của lão họa sĩ Từ Hoa Lợi, những bức chân dung đã từng bị nhuồm màu thời gian dường như trỗi dẫy để tậm sự với lão họa sĩ già

Khách hàng của ông thì hầu hết ở các tỉnh như Cần Thơ, Tiền Giang, TP. HCM, Đồng Nai, Bình Dương. Qua những người thân quen, họ biết đến ông là người vẽ chân dung giống thật với chân dung của cha, của ông họ. Mà những tấm ảnh qua bụi thời gian bị ố vàng, rách nát, thì qua trí nhớ của người thân kể, ông đã phác thảo nên những thần thái trên bức chân dung mà khách yêu cầu. Không những vẽ tranh thờ tự, ông Lợi còn vẽ hình ảnh của Bác Hồ. Ông bảo, “với tranh chân dung Bác Hồ tôi đã vẽ rất nhiều, người là nguồn cảm hưng cho tôi mỗi khi tôi sáng tác” và những ngày kỷ niệm ngày lễ lớn của đất nước, các đoàn thể hay đến đặt hàng ông vẽ chân dung Bác Hồ và những lãnh tụ của dân tộc. Những lúc như thế, ông đem hết tâm lực ra đầu ngọn chì đề vẽ nên những “kiệt tác” truyền thần, truyền cái thần thái của những vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc đến với nhân dân, với công chúng thành phố.

Chúng tôi hỏi ông, nghề truyền thần chỉ có mình bác là người vẽ cuối cùng của đất Sài Gòn đấy, bác đã có ai là truyền nhân chưa? Lão họa sĩ cười đôn hậu và bảo: “Trước đây tôi cũng đã từng đào tạo cho các cháu đến với nghề truyền thần. Nhưng học nghề được thời gian thì các cháu không trụ được”. Rồi ông giải thích: “Vì sao ư? Nghề này đòi hỏi phải tỷ mỷ, chịu khó và có tâm, mà các cháu thì đang trẻ, đâu có chịu khó được, nên học được thời gian thì đành làm nghề khác vậy”.

Giá vẽ của lão họa sĩ chỉ đơn sơ với chân giá, những bức chân dung, chì và màu, nhưng đó cũng là một thế giới của lão họa sĩ bên góc phố nhỏ trên đường Điện Biên Phủ. Bỏ lại những ồn ào tấp nập của phố thị Sài Gòn, ông lão họa sĩ già đang sống lại những khoảnh khắc đẹp của những bức chân dung.

Mạnh  Hùng

loading...

Related Articles

Add Comment