Điều kiện thực thi luật trong nước cho DN khó hơn luật quốc tế khi tham gia FTA

Category: Doanh nghiệp tgo-1

Đánh giá về chính sách trong nước hiện nay đang đặt ra nhiều điều kiện  cao đối với DN trong nước so với việc chúng ta sẽ thực hiện các hiệp định thương mại tự do (FTA), Ts. Nguyễn Thị Thu Trang, Giám đốc Trung tâm WTO và hội nhập (VCCI), cho rằng một khi các FTA đã có hiệu lực chúng ta  không thể hạ được các tiêu chuẩn kỹ thuật do chính mình đặt ra. Do đó, nếu các cơ quan quản lý không sớm điều chỉnh các tiêu chuẩn ngay từ lúc này, thì sắp tới chúng ta sẽ tự “trói buộc chính mình”.

Ảnh minh họa. Nguồn: Internet
Ảnh minh họa. Nguồn: Internet

Nguy cơ để mất đơn hàng hay thị trường xuất khẩu không chỉ nằm ở các điều kiện khắt khe trong các hiệp định thương mại tự do (FTA). Theo Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), một số chính sách trong nước hiện nay đang đặt ra điều kiện tuân thủ quá cao đối với DN trong nước, và điều này có thể gây ra rủi ro trong hội nhập.

Đơn cử như tiêu chuẩn về môi trường. Theo TS. Nguyễn Thị Thu Trang, Giám đốc Trung tâm WTO và hội nhập, VCCI, một số ngành nghề đang đặt ra tiêu chuẩn quá cao về xử lý chất thải qua sản xuất. Đáng nói là ngay cả các tiêu chuẩn của FTA cũng không đặt ra cao như vậy.

Bà Trang dẫn chứng, điển hình như quy định đầu tư nhà máy dệt nhuộm phải trang bị công nghệ lọc nước thải hiện đại đến mức nước qua xử lý phải đủ điều kiện để uống được. Cơ quan quản lý đặt ra tiêu chuẩn này nhằm hạn chế các nhà máy có công nghệ lạc hậu, đặc biệt là các dự án có vốn nước ngoài đầu tư vào Việt Nam.

Tuy nhiên, tiêu chuẩn này lại làm khó cho chính DN trong nước trước. Bởi đầu tư dây chuyền công nghệ hiện đại đến mức này phải tiêu tốn tới hàng triệu USD, mà không phải DN nội địa nào cũng đủ khả năng để đáp ứng. Bên cạnh đó, bà Trang cũng cho biết, nếu viện dẫn lý do phải đầu tư công nghệ hiện đại để đáp ứng tiêu chuẩn của FTA, cũng là không chính xác. Bởi quy định về môi trường của FTA thậm chí còn “dễ tính” hơn chúng ta tưởng.

Cụ thể, Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) không áp đặt tiêu chuẩn môi trường tối thiểu phải tuân thủ nào cho các nước thành viên, mà chỉ đặt ra các cam kết mang tính nguyên tắc, định hướng. Theo đó, TPP yêu cầu các nước phải có hệ thống pháp luật đầy đủ về môi trường, theo hướng nâng cao dần mức độ bảo vệ môi trường và phải thực thi hiệu quả và nghiêm túc pháp luật đó; cam kết không vì mục tiêu khuyến khích thương mại, đầu tư mà giảm nhẹ hiệu lực pháp lý của các quy định về môi trường. TPP cũng không bắt buộc các nước phải gia nhập hay tham gia các Công ước mới về môi trường, mà chỉ yêu cầu các nước thực thi hiệu quả cam kết trong các công ước về môi trường mà mình là thành viên.

Với các cam kết này, có thể thấy về cơ bản pháp luật Việt Nam về môi trường nói chung sẽ không có thay đổi gì đáng kể sau TPP. Có thể hiểu là TPP cho phép Việt Nam tự giác đặt ra và tuân thủ các cam kết về tiêu chuẩn môi trường cho phù hợp với năng lực thực tế, thay vì dựng hàng rào kỹ thuật bắt buộc như một số lĩnh vực về quy tắc xuất xứ, sở hữu trí tuệ…

Tương tự như vậy, Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – EU (EVFTA) dù được đánh giá là FTA kiểu mới với nhiều tiêu chuẩn cao không kém TPP, song cũng để ngỏ các tiêu chuẩn về môi trường khi không đặt ra ngưỡng đáp ứng tiêu chuẩn tối thiểu đối với DN.

Đối chiếu với thực tế, có thể thấy rằng chính các quy định của pháp luật trong nước lại đang làm khó DN nhiều hơn luật quốc tế. Cũng cần lưu ý rằng, tuân thủ pháp luật trong nước là một trong những điều kiện bắt buộc mà nhà nhập khẩu nước ngoài soi vào để đánh giá chất lượng DN. Khi các nhà nhập khẩu nước ngoài đến kiểm tra DN, nếu họ thấy DN không tuân thủ chính sách pháp luật về môi trường trong nước thì lô hàng xuất khẩu sẽ bị từ chối.

Bà Nguyễn Thị Thu Trang cũng khuyến cáo, các FTA cũng luôn đặt ra yêu cầu cơ quan quản lý nhà nước không được hạ bớt các tiêu chuẩn kỹ thuật để kích thích gia tăng đầu tư, sản xuất. Như vậy, “một khi các FTA đã có hiệu lực chúng ta sẽ không thể hạ được các tiêu chuẩn kỹ thuật do chính mình đặt ra. Do đó, nếu các cơ quan quản lý không sớm hạ thấp các tiêu chuẩn ngay từ lúc này, thì sắp tới chúng ta sẽ tự trói buộc chính mình”, bà Trang nhận định.

Bên cạnh đó, cũng cần chú ý rằng với các cam kết FTA, trong tương lai tiêu chuẩn về môi trường sẽ chỉ nâng cao hơn chứ khó có khả năng được hạ thấp. Vì vậy, là một quốc gia đang phát triển, Việt Nam được quyền đặt ra những hàng rào vừa sức để các nước nhập khẩu chấp nhận hàng có xuất xứ từ Việt Nam, song vẫn đủ để DN trong nước vượt qua được. Đây là dự báo quan trọng về chính sách tương lai mà các ngành có hoạt động gắn với tác động tới môi trường cần hết sức chú ý khi xây dựng chiến lược phát triển ngành.

Nguyễn Việt

loading...
loading...

Related Articles

Add Comment