ĐBSCL : Con tôm cây lúa và “cuộc chiến” mặn – ngọt

Category: Thời sự tgo-1

Những tác động của biến đổi khí hậu cùng động thái giữ nước từ các quốc gia thượng nguồn, đã khiến ĐBSCL lâm vào thảm cảnh “khát” nước ngọt nghiêm trọng và oằn mình chống lại nước mặn xâm nhập…Vì vậy, mô hình canh tác sen canh lúa – tôm nhằm thích ứng với biến đổi khí hậu đang phát triển mạnh ở vùng này. Tuy nhiên, bên cạnh hiệu quả bước đầu, thì mối lo về nguy cơ xảy ra “xung đột” lớn giữa 2 vùng sinh thái mặn – ngọt cũng đang hiện hữu

p7nt_10b_w550

Trước sức ép khô – mặn và các đập từ thượng nguồn sông MêKông đã gây thiệt hại nặng nề cho người dân Đồng bằng sông Cửu Long. Vừa qua, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn đã đề xuất nhiều giải pháp để cứu vựa lúa miền Tây là ngay lập tức hoàn chỉnh các công trình ngăn mặn. Bên cạnh đó là tìm nguồn để xây dựng các công trình ngăn mặn, tích ngọt với số vốn khoảng 34.000 tỷ đồng (tương đương 1,5 tỷ USD).Tuy nhiên, theo các nhà khoa học, trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang ngày diễn biến phức tạp thì chúng ta cố ngăn mặn cũng không thể chống lại được diễn biến bất thường của ông trời.

Ông Lê Văn Chinh,  một nông dân chính hiệu Bến Tre cho biết:  “Trước đây, do chịu ảnh hưởng của phèn và xâm nhập mặn gay gắt vào những tháng mùa khô hàng năm, nên việc sản xuất lúa của bà con đã gặp không ít khó khăn. Người dân địa phương chỉ canh tác được 2 vụ lúa/năm là Đông xuân và Hè thu muộn. Việc canh tác lúa trong vụ Hè thu muộn thường cho hiệu quả kinh tế thấp do năng suất không cao, khoảng 400-500 kg/công (1.300m2), đạt lợi nhuận cao lắm cũng chưa tới 2 triệu đồng/công, thậm chí nhiều hộ bị thua lỗ khi gặp thời tiết bất lợi như mưa dầm. Vì vậy, có hộ chỉ sạ mỗi vụ lúa Đông xuân rồi bỏ đất hoang, tạo thành cánh đồng cỏ bao la cho trâu ăn, từ đó rất tốn công cải tạo lại đất để gieo sạ lại, cũng như nặng chi phí về phân, thuốc cho ruộng lúa”.

ycgd_10a_w550

Đứng trước tình trạng trên, nhiều địa phương đã thay đổi cơ cấu sản xuất từ hai vụ lúa sang một vụ lúa, có nơi còn phá dỡ hệ thống đê bao ngăn mặn để nuôi trồng xen canh lúa-tôm.Ông Huỳnh Hoàng Đệ, Phó Chủ tịch UBND xã Lương Nghĩa, Huyện Vị Thanh, Tỉnh Hậu Giang, cho biết: Đa phần các hộ nuôi tôm đều có diện tích đất ruộng lớn, nếu như bỏ không một hoặc cả hai vụ lúa như những năm trước chẳng những phí mà còn phải tốn nhiều chi phí để cải tạo lại đất trước khi sạ lúa Đông xuân. Do đó, với việc lan truyền thông tin mô hình nuôi tôm cho hiệu quả kinh tế cao, cộng với điều kiện thuận lợi là nước mặn vừa qua về sớm nên diện tích nuôi tôm trong năm nay phát triển mạnh.

Theo phó GS.TS Lê Anh Tuấn, Phó Viện trưởng Viện nghiên cứu biến đổi khí hậu Đồng bằng sông Cửu Long thì :Trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang ngày phức tạp hơn, việc chuyển đổi một phần diện tích lúa kém hiệu quả sang nuôi tôm, hay luân canh cây trồng trên đất lúa là giải pháp bền vững nhất để duy trì vùng “an ninh lương thực” cho các tỉnh miền Tây. Ông Tuấn cho biết thêm – “Cây lúa vốn ngốn rất nhiều nước, vậy tại sao chúng ta cứ phải áp đặt lúa là an ninh lương thực số 1, trong khi nguồn nước đang ngày khan hiếm và người trồng lúa ở Đồng bằng sông Cửu Long thì đến nay vẫn nghèo? Do đó, theo tôi thì chúng ta cần phải thay đổi tư duy ngành nông nghiệp để có hướng phát triển bền vững”.

Tuy nhiên, điều làm cho các ngành chức năng và người dân địa phương lo ngại không chỉ bởi việc sản xuất hiện nay chỉ mang tính tự phát, không có quy hoạch dẫn đến thiếu bền vững. Trong đó, điều lo lắng nhất là bà con trong vùng ngọt hóa cứ tiếp tục lấy nước mặn từ sông vào bên trong tuyến đê bao ngăn mặn để nuôi tôm thì sẽ biến công trình đang được Trung ương đầu tư với nguồn kinh phí hàng trăm tỉ đồng trở nên vô nghĩa.

Ông Trần Hồng Hà, Bộ trưởng Tài nguyên và Môi trường cũng nhận định rằng, trong điều kiện lượng nước nội tại ở phần lãnh thổ Việt Nam chỉ chiếm khoảng 37% (từ 310-315 tỷ m3/năm), còn lại là xuất phát từ bên ngoài lãnh thổ và nhu cầu về nguồn nước cho đời sống, sản xuất sẽ tăng nhanh. Với trữ lượng nguồn nước hạn chế trên, nhiệm vụ đặt ra là chúng ta phải bảo vệ, sử dụng tiết kiệm, hiệu quả tài nguyên nước và tăng cường hợp tác chia sẻ nguồn nước xuyên quốc gia, nhất là các nước thượng nguồn sông Mekong.

Thuỳ Duyên – Võ Thanh Long 

loading...
loading...

Related Articles

Add Comment