Chủ đề lương tối thiểu lại được đề cập

Category: Doanh nghiệp, Trong nước tgo-1

Lương tối thiểu chắc chắn sẽ tiếp tục là đề tài được đưa ra “xới xáo” ít nhất là cho đến cuối tháng này, khi được  Chính phủ xem xét với  mức tăng 7,2% như dự kiến.

Ghi nhận đến thời điểm hiện nay cho thấy, không chỉ giới chủ sử dụng lao động, mà nhiều chuyên gia nghiên cứu về vấn đề lao động – tiền lương đều đánh giá, mức tăng như thời gian qua và theo đề xuất mới đây là chưa phù hợp và có thể ảnh hưởng tới sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Ông Mai Đức Chính trả lời phỏng vấn các phóng viên sáng 25-8 - Ảnh Nguồn Internet
Ông Mai Đức Chính trả lời phỏng vấn các phóng viên sáng 25-8 – Ảnh Nguồn Internet

Trong tính lương tối thiểu còn nhiều bất hợp lý

PGS.TS. Nguyễn Thị Lan Hương, Nguyên Viện trưởng Viện Khoa học lao động và xã hội, Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội cho rằng, lương tối thiểu đang được coi như một cái gánh vạn năng khi bị “quàng” lên bởi rất nhiều chính sách. Năm 2016 là năm đầu tiên thực hiện chính sách thu bảo hiểm xã hội theo luật mới, nâng tỷ lệ đóng bảo hiểm xã hội lên 32,5%, trong đó chủ sử dụng lao động phải chi trả 22%. Đây chính là gánh nặng lớn nhất đối với lương tối thiểu.

Bà Hương đánh giá hiện nay đang có sự bất hợp lý trong cách tính lương tối thiểu. Bởi trong tương quan giữa lương tối thiểu và lương trung bình, thì lương tối thiểu chỉ được chiếm khoảng 40% lương trung bình. Nhưng ở Việt Nam, tỷ lệ này đã lên tới 60% – 70%. “Điều này khiến tiền lương tối thiểu làm mất khả năng cạnh tranh của nền kinh tế”, bà Hương bình luận.

Khẳng định tầm quan trọng của quy định về tiền lương tối thiểu, bà Hương phân tích, nhiều người cho rằng lương tối thiểu không ảnh hưởng tới tăng trưởng kinh tế, song thực ra lương tối thiểu có tác động đến tăng trưởng kinh tế  và đi theo tăng trưởng. Theo đó, nếu tiền lương ở mức thấp sẽ tăng mức thất nghiệp tự nhiên, hay thất nghiệp tự nguyện, do lao động không muốn đi làm hoặc nghỉ việc để tìm việc mới. Lượng thất nghiệp này thường “vô hình”, không được thống kê.

Còn nếu mức lương tối thiểu cao hơn so với thị trường thì sẽ tạo ra thất nghiệp, nhưng là thất nghiệp hữu hình. Khi đó, thường là trên thị trường có nhu cầu lao động cao, nhưng công việc lại không đủ để đáp ứng.

Cũng theo tính toán của các chuyên gia, khi chi phí lao động tăng 1%, thì DN sẽ thu hẹp nhu cầu lao động lại. Tuy nhiên ở Việt Nam sự thu hẹp này là chưa rõ, và hiện nay DN vẫn có thể thu hẹp bằng cách giảm các khoản an sinh xã hội. Do rất nhiều chính sách an sinh xã hội đang “quàng” vào lương tối thiểu, đã dẫn tới tình trạng “mặc cả” mỗi lần có chủ trương tăng lương.

“Có DN nói, nếu ép họ tăng lương tối thiểu, thì họ sẽ giảm các khoản an sinh xã hội, vì thế mà dù có tăng lương tối thiểu thì lương bình quân cũng sẽ khó tăng”, bà Hương giải thích.

Nhiều chính sách đang “quàng” vào lương

Đây chính là cách mà DN đang tính toán để “đối phó” với phương án tăng lương. Bởi theo phản ánh của Hội đồng tiền lương quốc gia, nhiều chủ sử dụng lao động đang đề nghị giảm mức đóng bảo hiểm cho người lao động từ 22% xuống 18%. Điều này sẽ giảm bớt phần nào gánh nặng tiền lương cho chủ sử dụng lao động khi lương tối thiểu tăng lên, và như vậy DN chưa phải tính tới việc giảm bớt lao động.

Tuy nhiên, về lâu dài hơn thì việc tăng lương cũng khiến lợi nhuận DN giảm đi, và khi giảm lợi nhuận thì khả năng mở rộng việc làm trong tương lai của DN cũng giảm theo.

Một bất cập khác được TS. Đặng Đức Đạm, Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển kinh doanh chỉ ra là lương khu vực tư nhân đang có tốc độ tăng “chóng mặt”, thoát ly khỏi mức tăng năng suất lao động. “Cứ tăng thế này thì rồi chúng ta sẽ lấy gì mà trả lương công nhân?”, ông Đạm đặt câu hỏi.

Ông cho rằng, tốc độ tăng lương tối thiểu hiện nay đã vượt cả tốc độ tăng CPI và GDP, không tuân theo lý thuyết. Thực tế cho thấy DN vẫn đang chịu đựng được, nhưng với kiểu tăng lâu dài thế này thì DN sẽ ngày càng phải gồng lên để chịu đựng. Cùng với đó, các chuyên gia nhận định cần sửa mục tiêu “lương tối thiểu đáp ứng mức sống tối thiểu”. Bởi lương tối thiểu trước hết phải phản ánh được năng suất lao động. Nếu cứ ép lương tối thiểu phải đáp ứng mức sống tối thiểu, sẽ chẳng khác nào “muốn gọt chân cũng không biết đường nào mà gọt vì không có giày”, ông Đạm bình luận.

Chỉ ra bất cập của cách tính lương tối thiểu hiện nay, các chuyên gia cho rằng quy định tiền lương theo tháng là ép DN phải trả lương toàn bộ thời gian cho lao động, trong khi lao động đó có thể chỉ làm bán thời gian hoặc một vài giờ trong ngày.

Vì vậy, đề xuất được đưa ra là nên áp dụng phương thức trả lương theo giờ theo thông lệ quốc tế. Cùng với đó cần xác định vai trò của lương tối thiểu là mức lương thấp nhất, nhưng phải phản ánh đặc thù theo vùng, theo thị trường.

Những quan điểm này được các chuyên gia khuyến nghị trong bối cảnh Chính phủ vừa qua đã yêu cầu các bộ ngành liên quan đến vấn đề lao động, tiền lương đánh giá về tác động của mức tăng lương tối thiểu. Bởi vấn đề này có tác động rất lớn tới sức cạnh tranh của nền kinh tế trong bối cảnh thu hút đầu tư ngày càng gay gắt. Việc lấy ý kiến về phương án tăng lương dự kiến sẽ được hoàn tất để trình Thủ tướng ký ban hành vào cuối tháng 9 này.

Nguyễn Việt

loading...
loading...

Related Articles

Add Comment