Cần Thơ: “Doanh nghiệp phải đóng vai trò “nhạc trưởng”

Category: Doanh nghiệp tgo-1

Đó là ý kiến của PGS.TS Vũ Trọng Khải (chuyên gia kinh tế nông nghiệp) tại hội thảo khoa học “Thực trạng và giải pháp chính sách tăng cường hợp tác tự nguyện trong mô hình liên kết cánh đồng lớn sản xuất lúa vùng Đồng bằng sông Cửu Long” do Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam tổ chức tuần qua tại Cần Thơ, với sự tham gia của các nhà quản lý, nhà nghiên cứu, đại diện doanh nghiệp (DN) và người dân vùng ĐBSCL.

Hội thảo được tổ chức trong khuôn khổ đề tài “Nghiên cứu, đề xuất giải pháp chính sách tăng cường hợp tác tự nguyện của nông dân trong các mô hình cánh đồng lớn sản xuất lúa ở Đồng bằng sông Cửu Long và Đồng bằng sông Hồng”.

PGS.TS Vũ Trọng Khải phát biểu tại hội thảo.
PGS.TS Vũ Trọng Khải phát biểu tại hội thảo.

Tự nguyện liên kết bốn nhà

Phát biểu tại hội thảo, GS.TS Đỗ Hoài Nam (Chủ nhiệm đề tài) cho biết: Xây dựng Cánh đồng lớn (CĐL) bản chất là xây dựng nền nông nghiệp hàng hóa trên cơ sở liên kết tự nguyện của các nguồn lực, để phát huy lợi thế tương đối trong chuỗi giá trị nông – công – thương mở rộng toàn cầu.

Theo ông Nam, “liên kết bốn nhà” là một chủ trương lớn của Nhà nước ta và đã đạt được những thành tựu bước đầu, đặc biệt tại ĐBSCL… Tuy nhiên, phía trước còn rất nhiều khó khăn nhìn từ nhiều phía (nông dân, DN, nhà khoa học, nhà quản lý) cần tháo gỡ: Tại sao số hộ nông dân tự nguyện liên kết còn ít? tại sao CĐL, cánh đồng liên kết (CĐLK) vẫn còn khiêm tốn? tại sao vai trò của DN chưa nhiều? số DN đã đầu tư vẫn còn những băn khoăn, trở ngại?…

Tập đoàn Lộc Trời (An Giang) là DN thành công trong xây dựng CĐL thời gian qua. Với nhiều giải pháp hiệu quả, Tập đoàn đã hình thành được mối liên kết giữa những nông dân nhỏ trong CĐL, sản phẩm truy xuất được nguồn gốc, năm 2015 Tập đoàn có 92.000 ha diện tích CĐL và dự kiến còn tăng lên nhiều, sản phẩm của Tập đoàn đã xuất khẩu đến 36 quốc gia, 5 năm qua, doanh số bán gạo tăng 32 lần, tỷ lệ gạo thơm cũng tăng theo thời gian…

Theo PGS.TS Dương Văn Chín (Trung tâm Nghiên cứu nông nghiệp Định Thành, Tập đoàn Lộc Trời) câu hỏi một CĐL là bao nhiêu, cả vùng hiện có bao nhiêu CĐL vẫn còn khó trả lời vì mỗi nơi mỗi khác. Theo ông Chín, CĐL nên nằm trong hợp tác xã, người đứng đầu CĐL cũng nên có tên (gọi là ông chủ hay bà chủ CĐL) và cần thống kê hàng năm, có chính sách hỗ trợ lãi suất, khích lệ chủ CĐL để họ hình thành được diện tích lớn, thuận lợi cho cơ giới hóa; có biện pháp giải quyết hài hòa lợi ích giữa DN và nông dân, khuyến khích DN về nông thôn…

Một nông dân tham gia CĐL với Tập đoàn Lộc Trời cũng cho biết, việc tham gia CĐL có nhiều thuận lợi, được đảm bảo yếu tố đầu vào và đầu ra, sản xuất ổn định, đời sống được nâng lên. Tuy nhiên, việc tham gia liên kết lúc đầu rất khó khăn với người nông dân, vì chưa thấu hiểu được những lợi ích trong đó nên họ đấu tranh có nên tham gia hay không, khi tham gia rồi nhiều khi vẫn lo về giá cả (thực tế có khi thương lái mua cao hơn giá của DN). Do vậy, nông dân cần được cung cấp thông tin về đất đai, thổ nhưỡng, vấn đề cung cầu, cần loại bỏ được những lợi ích nhóm, làm sao để họ biết khi tham gia vào CĐL được hơn khi ở ngoài.

Thay đổi nhận thức vì sự bền vững

Theo ông Đỗ Xuân Phúc – Phó phòng NN&PTNT huyện Cờ Đỏ (TP.Cần Thơ), trung bình mỗi hộ trên địa bàn chỉ có từ 1 – 1,5 ha diện tích, trong khi  200ha trở lên mới được gọi là CĐL, nghĩa là phải tập trung 200 hộ làm chung với nhau. Đây là vấn đề không đơn giản, vì tập quán xưa nay của nông dân khó mà thay đổi sớm, đa số họ chưa nhìn được xa, chỉ thấy lợi trước mắt. Khi DN tham gia, chính quyền cũng gợi ý DN mua giá cao cho nông dân. Song, khi thương lái vào phá giá, mua giá cao hơn thì nông dân lại bán cho thương lái (thực tế họ chỉ mua ít, sau đó muốn họ mua phải bán rẻ hơn nhiều). Mặt khác, thị trường tự do bên ngoài thiếu sự quản lý gây khó khăn cho DN, có DN kêu ca “cực chẳng đã mới vô CĐL, ở ngoài làm sướng hơn”…

Bà Nguyễn Thị Kiều – Phó Gám đốc Sở NN&PTNT Cần Thơ cho rằng, lợi nhuận cuối cùng từ CĐL vẫn là mang lại cho nông dân và DN, mục tiêu lâu dài là làm sao để DN có thể giao lại cho nông dân làm, còn DN tìm hợp đồng với đối tác để cung cấp dịch vụ, tiêu thụ sản phẩm, có thế mới sản xuất bền vững.

Theo bà Kiều, trong chuỗi liên kết này, vai trò của DN là quan trọng nhất vì DN là đầu tàu tiêu thụ sản phẩm cho nông dân. Tuy nhiên, hiện nhiều DN còn thiếu vốn, thiếu nguồn nhân lực. Trong khi đó, cả DN và nông dân chưa tiếp cận nhiều đến chính sách, đầu tư cho khuyến nông vẫn còn hạn chế (ít hơn so với các nước).

PGS.TS Vũ Trọng Khải nêu vấn đề, yêu cầu của nền nông nghiệp hiện nay là an toàn vệ sinh thực phẩm và truy xuất được nguồn gốc, muốn đáp ứng yêu cầu này phải ứng dụng công nghệ cao cả trong sản xuất và quản trị. Tuy nhiên, nông dân nhỏ không thể làm CĐL được, muốn làm CĐL phải có nông dân lớn, nông dân chuyên nghiệp. Muốn vậy, phải đào tạo cho con em nông dân, đào tạo những nhà quản trị phải đủ năng lực quản lý, đó là những cán bộ quản trị hợp tác xã giỏi và là ông chủ thực sự chứ không phải những ông giám đốc được thuê về làm.

Cũng theo TS Khải, vai trò của DN phải là “nhạc trưởng” trong chuỗi liên kết này. Thị trường và thương hiệu, ứng dụng công nghệ cao, vốn là 3 vấn đề mà chỉ DN mới làm được, còn những dịch vụ khác DN có thể liên kết với đối tác để cung ứng cho nông dân. Đằng sau nhà DN mới là nhà khoa học, chứ không thể để nhà khoa học làm việc trực tiếp với nông dân, còn nhà nước cần phát huy tốt vai trò điều hành…

Trung Kỳ

loading...
loading...

Related Articles

Add Comment