Các KCN: Thiếu chỗ ở ổn định là trở ngại giữ chân lao động có tay nghề cao

Category: Thời sự tgo-1

Theo ông Trịnh Trường Sơn, Phó cục trưởng Cục quản lý nhà và thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng), hầu hết các khu nhà trọ cho công nhân KCN thuê đều thiếu các công trình hạ tầng xã hội thiết yếu như nhà trẻ, trường học, trạm y tế, khu vui chơi…

Đây là một trong những trở ngại lớn song lại ít được để ý tới đối với môi trường đầu tư của Việt Nam, Cơ quan hợp tác quốc tế Nhật Bản (Jica) đưa ra khuyến cáo. Ông Kenichi Hashimoto, Chuyên gia của tổ chức này phân tích, đây là trở ngại đối với các DN sản xuất trong các KCN trong việc giữ chân người lao động có tay nghề cao.

Chỉ có khoảng 20% số công nhân KCN có chỗ ở ổn định, còn lại là thuê nhà trọ. Ảnh Internet
Chỉ có khoảng 20% số công nhân KCN có chỗ ở ổn định, còn lại là thuê nhà trọ. Ảnh Internet

Sự bất cập ít được để ý

Sự đình trệ trong vấn đề cải thiện môi trường sống dẫn tới kết quả là công nhân thường xuyên bỏ việc, có thể ảnh hưởng tới thị trường việc làm và việc đào tạo lực lượng lao động lành nghề. Điều này làm giảm sức cạnh tranh của Việt Nam với các nước láng giềng trong vai trò là một điểm đến đầu tư.

Theo số liệu của Cục quản lý nhà và thị trường bất động sản, Bộ Xây dựng, hiện chỉ có khoảng 20% số công nhân lao động ở các khu công nghiệp (KCN) có chỗ ở ổn định. Ông Trịnh Trường Sơn, Phó cục trưởng của đơn vị này cho biết, đa số công nhân ngoại tỉnh làm việc tại các KCN trên cả nước đều phải thuê nhà trọ của người dân với giá từ 300.000-400.000 đồng/người/tháng.

Các phòng trọ đều rất chật hẹp, diện tích sử dụng bình quân chỉ từ 2-3m2/người, điều kiện vệ sinh, môi trường cũng như hạ tầng kỹ thuật chưa đảm bảo. Hầu hết các khu nhà trọ cho công nhân KCN thuê đều thiếu các công trình hạ tầng xã hội thiết yếu như nhà trẻ, trường học, trạm y tế, khu vui chơi…

Quan ngại này cũng đã được nêu ra trong báo cáo “Kết quả nghiên cứu cải thiện môi trường sống cho công nhân các khu công nghiệp tại Việt Nam” do Bộ Kế hoạch và Đầu tư và Jica phối hợp thực hiện. Theo đó, nghiên cứu chỉ ra rằng vấn đề xây dựng môi trường sống cho người lao động trong KCN chưa được quan tâm đúng mức.

Phần lớn nhà ở cho người lao động KCN chưa đạt tiêu chuẩn xây dựng, thiếu dịch vụ công cộng như y tế, giáo dục, chưa đảm bảo an ninh xã hội và môi trường, ảnh hưởng đến năng suất lao động và chất lượng sống của công nhân KCN.

Tuy nhiên, cải thiện vấn đề này vẫn rất khó khăn do việc huy động các nguồn vốn, nhất là nguồn vốn từ khu vực tư nhân để xây dựng nhà ở cho người lao động còn nhiều trở ngại, do đây là các dự án gắn liền với phúc lợi xã hội, có khả năng sinh lợi thấp và thu hồi vốn chậm.

Chia sẻ về vấn đề này, ông Đặng Ngọc Quỳnh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hưng Yên xác nhận, hiện nay nhà ở cho người lao động chủ yếu vẫn hình thành một cách tự phát bên cạnh các KCN, cụm công nghiệp tại tỉnh Hưng Yên. Ông cũng chỉ ra nhiều trở ngại khiến tỉnh này chưa giải quyết được triệt để vấn đề nhà ở cho công nhân. Theo đó, về phía tỉnh, do nguồn ngân sách hạn chế nên việc đầu tư vào thực hiện các dự án nhà ở cho công nhân chưa thực hiện được, và chủ yếu là trông chờ vào sự tự giác của chủ đầu tư các dự án KCN.

Tuy nhiên, hiện nay các DN có dự án đầu tư trên địa bàn tỉnh chủ yếu là DNNVV nên nguồn vốn xây dựng các dự án nhà ở cho công nhân còn hạn hẹp. Trong khi đó việc tiếp cận nguồn vốn vay từ ngân hàng cũng gặp nhiều khó khăn do nguyên nhân khách quan là các dự án này đều có khả năng sinh lời thấp, thu hồi vốn chậm, vì vậy NH không thể chấp nhận rủi ro để cho vay.

Chính sách nên theo hướng san sẻ trách nhiệm

Trước khó khăn đó, ông Quỳnh cho rằng thời gian qua Chính phủ cũng đã có có nhiều chính sách khuyến khích việc đầu tư xây dựng nhà ở cho người lao động, nhưng thực tế còn ít DN tham gia lĩnh vực này. “Các chính sách ưu đãi theo quy định của pháp luật hiện nay dường như chưa đủ mạnh, chưa thực sự khuyến khích các DN, tổ chức, cá nhân tham gia bỏ vốn đầu tư xây dựng nhà ở cho công nhân”, ông Quỳnh nhận định.

Nghiên cứu do Jica thực hiện cũng nhấn mạnh rằng chính sách đầu tư vào nhà ở tại các KCN hiện nay chưa đủ để khuyến khích các nguồn lực xã hội hoá. Ông Kenichi Hashimoto, Chuyên gia của Jica phân tích, các chính sách hỗ trợ này cần được thiết kế theo hướng san sẻ trách nhiệm giữa các bên có liên quan. Cụ thể, Chính phủ và DN sản xuất hỗ trợ vốn đầu tư ban đầu, có nguồn tiền vay với lãi suất ưu đãi, chủ đầu tư ngoài việc đảm bảo tỷ lệ nhà ở hợp lý cho công nhân cần được dành một phần diện tích xây dựng công trình kinh doanh thương mại trong phạm vi dự án.

Cụ thể hơn, nghiên cứu của Jica khuyến nghị một số phương án khả thi, theo đó DN đầu tư vào nhà ở KCN được tiếp cận nguồn vốn với lãi suất ưu đãi chỉ từ 1-5%, thời hạn cho vay dài từ 20 năm; DN sản xuất hỗ trợ công nhân tiền thuê nhà từ 300.000-500.000 đồng/người/tháng, và đóng góp vốn đầu tư ban đầu; chính quyền địa phương chi trả cho chi phí chuẩn bị đất… Ngoài ra DN cần được dành ra khoảng 20% tổng diện tích sàn hoặc số căn hộ gia đình để bán với giá kinh doanh thương mại.

Với định hướng tập trung thu hút đầu tư vào các KCN trong tương lai, thì những gợi ý chính sách này là rất đáng quan tâm để nâng cao đời sống công nhân, ổn định vấn đề lao động tại các KCN, rộng hơn là nâng cao năng lực cạnh tranh của lực lượng lao động Việt Nam nói riêng và của cả nền kinh tế nói chung.

Nguyễn Việt

loading...

Related Articles

Add Comment